تحلیل شبکه اجتماعی هم تالیفی مقالات داخلی اعضای هیئت علمی رشته علوم تربیتی دانشگاه های دولتی شهر تهران

هدف: در این پژوهش چگونگی همکاری های علمی در بین استادان رشته علوم تربیتی در بین گروه های علمی بررسی شده و مشخص می گردد که نحوه انتقال دانش در شبکه های همکاری علمی بین آنها چگونه بوده و سهم هریک از آنها در تولید مقالات علمی چاپ شده در داخل کشور به چه صورت است. پژوهش حاضر به مطالعه شبکه هم تالیفی اعضای هیئت علمی رشته علوم تربیتی دانشگاه های دولتی شهر تهران و بررسی الگوهای نویسندگی در ۲۷۹۵ مقاله منتشرشده داخلی در نشریات علمی پژوهشی می پردازد.روش شناسی: این پژوهش با رویکرد کتاب سنجی و روش تحلیل شبکه های اجتماعی انجام گرفت. جامعه آماری پژوهش شامل مقالات منتشرشده داخلی اعضای هیئت علمی رشته علوم تربیتی دانشگاه های دولتی شهر تهران است که توسط مجلات و فصلنامه های علمی-پژوهشی چاپ شده و در نمایه های استنادی علوم جهان اسلام و مگیران بارگذاری شده است. با روش نمونه در دسترس۲۷۹۵ مقاله که از سال ۱۳۷۷ تا سال ۱۳۹۵ در این پایگاه ها نمایه شده بودند مورد بررسی قرار گرفت. ازآنجایی که در فرایند انتخاب نمونه، به کلیه مقالات اعضای هیئت علمی، امکان دسترسی وجود نداشت و در نتیجه نمی شد از روش های تصادفی دست به انتخاب نمونه ها زد؛ لذا از روش نمونه در دسترس برای انتخاب نمونه ها استفاده شد. تعداد هم نویسندگی ها برای هریک از اعضا در جدولی در نرم افزار اکسل وارد گردید. ساخت ماتریس به صورت دستی انجام شد. نتیجه کار تشکیل ماتریس ۱۰۶ * ۱۰۶ بود. پیکربندی شبکه هم تالیفی مقالات منتشرشده داخلی با استفاده از شاخص های کلان تحلیل شبکه ها: چگالی، ضریب خوشه بندی، میانگین فاصله، اتصال و قطر شبکه بررسی شد و برای بررسی عملکرد هریک از اعضای هیئت علمی دارای تالیف در شبکه از شاخص های خرد تحلیل شبکه ها: مرکزیت درجه، بینیت، نزدیکی و بردار ویژه استفاده شد. برای تحلیل و ترسیم اطلاعات مستخرج از شبکه هم تالیفی از نرم افزار یو.سی.آی.نت و بسته مکمل آن نت دراو بهره گرفته شد.یافته ها: الگوی سه نویسندگی مهم ترین الگوی همکاری بود(۳۰ درصد). شبکه هم نویسندگی از تعداد ۱۰۶ گره و۴۶۱ پیوند تشکیل شد. بررسی شاخص های خرد نشان داد که علی دلاور، محمود مهرمحمدی، عباس عباس پور، محبوبه عارفی و خسرو باقری با دارا بودن بیشترین میزان همکاری علمی با سایرین، مشارکت پذیرترین افراد در شبکه بودند. بر اساس تحلیل ساختار شبکه از لحاظ شاخص های خرد که نشانگر عملکرد فرد در شبکه است، می توان گفت که با توجه به شاخص مرکزیت درجه به ترتیب افرادی همچون محمود مهرمحمدی، کوروش فتحی واجارگاه، محمد عطاران و خسرو باقری، از جایگاهی برجسته برخوردار و میزان نفوذ و قدرت آنها در شبکه، نسبت به سایر اعضا بالاتر بوده و دارای بیشترین قدرت تاثیرگذاری علمی هستند و این افراد به نوعی جریان اطلاعات در شبکه را کنترل می کنند. تحلیل شاخص های کلان نشان داد که چگالی شبکه مذکور معادل ۰.۱۱۴ است، لذا شبکه از انسجام کافی برخوردار نبود. بنابراین شبکه حاضر از نوع گسسته بوده و در آن جریان اطلاعات به کندی صورت می پذیرد. به عبارتی اتصال میان گره ها کم بوده و شبکه از انسجام پایینی برخوردار است و حفره های زیادی در آن وجود دارد.نتیجه گیری: بررسی الگوهای نویسندگی استادان نشان داد که الگوی سه نویسندگی در مقالات داخلی منتشرشده بیشترین سهم را به خود اختصاص داد که بیشتر از آنکه همکاری استادان با یکدیگر باشد، حاصل همکاری استادان با دانشجویان و سایر پژوهشگران بوده است؛ همچنین بررسی شاخص های خرد و کلان نیز نشان داد که وضعیت همکاری علمی استادان رشته علوم تربیتی در دانشگاه های دولتی شهر تهران از وضعیت مطلوبی برخوردار نیست.

کلیدواژه ها:

اعضای هیئت علمی ، شبکه هم تالیفی ، روش تحلیل شبکه های اجتماعی ، رشته علوم تربیتی ، دانشگاه های دولتی شهر تهران