شناسایی و دسته بندی معیارهای ارزیابی بروندادهای علمی در زیست بوم نشر علمی

هدف: وجود یک سامانه ارزیابی علمی قدرتمند و قابل اطمینان، برای دریافت بازخورد دقیق و پیوسته از نتایج، پیامدها و آثار برون دادهای علمی، ضروری است. چنین نظامی از گوناگون، ارزش یک برون داد علمی را به تصویر می کشد. از این رو هدف اصلی پژوهش حاضر شناسایی و دسته بندی معیارهای ارزیابی برون دادهای علمی در حوزه زیست بوم نشر علمی با در نظر گرفتن متون، شبکه های نشر علمی و دیدگاه خبرگان نشر علمی است تا به طراحی نظام ارزیابی برون دادهای علمی کمک نماید.روش شناسی: برای ارائه چارچوب مفهومی از شاخص های ارزیابی در زیست بوم نشر علمی از روش آمیخته و رویکرد سه سویه سازی استفاده شده است. ابتدا معیارهای استفاده شده در حوزه نشر علمی با به کارگیری مرور نظام مند از ۳۳۱ منبع استخراج شد. سپس برای تعیین اعتبار معیارهای استخراج شده و تکمیل چارچوب اولیه، معیارهای شناسایی شده در ۱۲ پایگاه علمی مورد بررسی قرارگرفت و در پایان به تایید ۳۰ نفر از خبرگان داخلی و خارجی رسید.یافته ها: روی هم رفته ۳۳۱ مدرک برای مطالعات مرور نظام مند معیارهای ارزیابی در زیست بوم نشر علمی مورد تایید قرارگرفت. داده های استخراج شده از مرور نظام مند در حوزه ارزیابی در ۳ گروه دسته بندی شد و شامل شکل، نوع و قالب ارزیابی است. براساس دو مطالعه دیگر، شاخص جدیدی به معیارهای شناسایی شده اضافه نشد؛ اما یافته ها نشان از تاکید و توجه متخصصان به نوع خاصی از شاخص های شناسایی شده در حوزه ارزیابی برون دادهای علمی داشت.نتیجه گیری: درمجموع ۳ شاخص اصلی و ۹ شاخص فرعی برای ارزیابی زیست بوم نشر علمی شناسایی شد. در شکل ارزیابی، ۴ شاخص فرعی (ارزیابی های محتوایی، باز، دگرسنجی و کتاب شناختی) در نوع ارزیابی، ۳ شاخص فرعی (ارزیابی کمی، ارزیابی کیفی، ارزیابی آمیخته) و در قالب ارزیابی، ۲ شاخص فرعی (ارزیابی فنی و غیر فنی) شناسایی شد. همچنین، نتایج نشان از هم راستایی هر سه مطالعه (مرور نظام مند، مشاهده شبکه های نشر علمی و نظرسنجی از خبرگان) دارد. هرچند در هر یک از سه مطالعه، بر شاخص های خاصی از مولفه ارزیابی تاکید دارند. خروجی هر سه مطالعه نشان می دهد، آنچه در ارزیابی زیست بوم نشر علمی در اولویت است شکل و نوع ارزیابی است. در قالب ارزیابی نیز بیشتر بر روش های معمول و شناخته شده تاکید شده است. پژوهش حاضر می تواند الگوی مناسبی برای طراحی نظام ارزیابی برون دادهای علمی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ارزیابی علمی ، برونداد علمی ، شاخصهای ارزیابی ، زیست بوم نشر علمی ، نشر علمی ، سه سویه سازی