دیدگاه قاضی عبدالجبارمعتزلی در مسئله قضا و قدر و نقد آن از منظر کتاب و سنت

قضا و قدر از مسائل مهم کلامی و الهیات قرآنی است. این پژوهش با روش تحلیلی توصیفی به بازخوانی اندیشه های قاضی عبد الجبار معتزلی در مسئله قضا و قدر و نقد دیدگاه ایشان از منظر آیات و روایات با تکیه بر آرای متکلمان شیعه به خصوص شیخ مفید، به تبیین صحیح این مسئله می پردازد. حاصل پژوهش این است که معتزله معتقد است، قدرت، اراده، علم و قضا و قدر خداوند به افعال اختیاری بندگان تعلق نمی گیرد. قاضی عبدالجبار می گوید: در افعال اختیاری، انسان قادر است، نه خداوند. به همین علت قضا و قدر در افعال انسان به معنای اطلاع و آگاهی خدا از افعال یا فرمان به طاعت است. امامیه بر خلاف معتزله، قضا و قدر را از مبادی فعل خداوند می داند و معتقد است، تقدیر و قضای تشریعی، همه افعال اختیاری انسان را فرا می گیرد، و هیچ منافاتی با نقش انسان در جهان و اراده او در سرنوشت خود ندارد.

کلیدواژه ها:

قضا ، قدر الهی ، قاضی عبد الجبار ، شیخ مفید ، سرنوشت انسان