تفکر انتقادی در نثر مرسل و نثر فنی با رویکرد مکتب فرانکفورت (مطالعه مورد بررسی: تاریخ بیهقی و گلستان سعدی)

فاصله طبقاتی و نابرابری های اجتماعی تفکرات و نظریه های انتقادی را در پی داشته است. در این مﻘاله نظریه و اصول مکتب فرانکفورت(۱۹۳۰) - و پیش از آن در آثار ایرانی - مرور می شود. اصل دوم آن ، تغییر مناسبات اجتماعی و تاثیر آن بر فرد، در تاریخ بیهقی و گلستان سعدی مورد بررسی و تحلیل قرار می گیرد .بیهقی در تفکر انتقادی، به عوامل انحطاط سیاست های غزنویان اشاره می کند. سعدی شیرازی تفکر انتقادی خود را به عنوان یک مصلح اجتماعی برای بیدارگری و هوشیاری طبقه حاکم به صراحت و گاه به طنز بیان می کند. عوامل متعدد این کنش ها در دو اثر بیان می شود. هدف از این پژوهش با توجه به دو شیوه متفاوت نویسندگان بزرگ، یافتن علل مشترک زوال قدرت ها وتفاوت-های آن هاست .دستاورد این پژوهش آن است که عوامل مشترک زیادی به علت عدم خردورزی و ناآگاهی همچون تجمل گرایی و کینه ورزی و نابود کردن انسان های لایق و تاثیر سخنان دیگران در غرض ورزی در سیاست و عقوبت و بیگانگی با فرهنگ اصیل ایرانی و افراط در عشرت طلبی و بی کفایتی در مقابله با دشمنان از جمله مواردی است که در خلال تاریخ نگاری و حکایت ها ذکر می شود . روش تحقیق به شیوه استقرایی و کتابخانه ای و فیش برداری صورت می گیرد.

کلیدواژه ها:

مکتب فرانکفورت ، تفکر انتقادی ، فاصله طبقاتی ، تاریخ بیهقی ، گلستان سعدی