معناشناسی اخلاقی «همز» و «لمز» و بازخوانی نقش آن دو در جایگاه اخروی انسان از منظر قرآن

چکیدهواکاوی واژه های غیراخلاقی به کار گرفته در قرآن کریم مانند «همز و لمز» و فهم کاربردی آیات مشتمل بر آن، نیاز به علم معناشناختی دارد؛که اولا معنای درست و دقیقی از واژگان ارائه دهد و ثانیا اثرات سوء ارتکاب اعمال غیراخلاقی،که منتهی به عقوبت الهی است، تبیین گردد. این جستار، با روش تحقیق نقلی _ وحیانی، پردازش توصیفی _ تحلیلی مضمون و گردآوری کتابخانه ای انجام شده است. با استفاده از برخی روش های شاخص اهل بیت] در روایات؛ مانند مفهوم شناسی، تشکیل قیاس فرضی و توجه به روابط هم نشینی، به دست آمد که در قرآن، واژه «همز» برخلاف واژه «لمز»، در معنای اصلی خودش به­کار نرفته و هر دو از واژگان چندمعنایی هستند. روابط هم نشینی، ناظر به ارتباط ضمنی بین حب مال با جاودانه دانستن دنیاست و درنتیجه، انکار آخرت را به همراه دارد و رذایل اخلاقی و انحرافات اعتقادی، حاصلی جز «ویل» و هلاکت ندارند. با بررسی اجمالی آیات زمینه ساز مال دوستی، در رذایل و انحرافات قارون و فرعون نیز به دست می آید که رذایل و انحرافات، باعث شد که به ورطه «ویل» و هلاکت بیافتند.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: روابط هم نشینی ، قیاس فرضی ، گستره معنایی ، همز ، لمز