بررسی کاربرد قارچ های مایکوریزا و تریکودرما بر عملکرد ریزوم و مواد موثره گیاه زنجبیل

زنجبیل گیاهی دارویی و ادویه ای است که ریزوم، اسانس و عصاره آن مورد توجه می باشد. مطالعات متعددی، تاثیر مثبت تلقیح گیاهان با قارچ ها ی مایکوریزا و تریکودرما را بر مولفه های رشد و عملکرد گزارش نموده اند. لذا، آزمایشی به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی بر روی گیاه زنجبیل انجام شد. فاکتورها شامل تلقیح گیاهان با قارچ ها ی تریکودرما (Trichoderma harizanum)، مایکوریزا (G. etunicatum و Glomus fasciculatum) و تلفیق قارچ ها بودند. هنگام برداشت، صفات ریختی و عملکرد ریزوم ارزیابی گردید و سپس خصوصیات کیفی نظیر رنگ، میزان فیبر، درصد و اجزای اسانس ریزوم ها بررسی شدند. نتایج نشان داد که بیشترین مقدار صفت طول ساقه (۳۵/۶۸ سانتی متر)، وزن تر و خشک ساقه (۲۲ و ۱۰/۲ گرم)، شاخص سبزینگی (۱۸/۱۷)، وزن تر و خشک برگ (۳۴/۴۶ و ۸/۹۶ گرم)، تعداد برگ (۹/۴۶ عدد) و فیبر ریزوم (۴/۲۸ درصد) به تیمار تلقیح با مایکوریزا اتونیکیتوم تعلق داشت ولی بیشترین تعداد ساقه، شاخص تیرگی/روشنایی و شاخص رنگ زرد/آبی ریزوم در تیمار شاهد به ترتیب با مقادیر ۷/۱۶، ۷۳/۲۹ و ۹۸/۶ مشاهده شد. بیشترین وزن تر و خشک ریزوم (۳۵/۵ و ۵/۲ گرم) تحت تیمار مایکوریزا فاسیکولیتوم و بالاترین میزان اسانس (۰/۴ درصد) تحت تیمار تلفیق مایکوریزا اتونیکیتوم با تریکودرما مشاهده شد. کامفن، ۱و۸-سینئول، نرال و ژرانیال به عنوان ترکیبات اصلی اسانس شناسایی شدند و میزان آنها در تیمار تلقیح با قارچ ها بیشتر از شاهد بود. به طور کلی نتایج این تحقیق نشان داد که تیمار تلقیح ریزوم ها با قارچ مایکوریزا اتونیکیتوم سبب دستیابی به میزان مطلوب صفات رشد، عملکرد ریزوم و مواد موثره در گیاه زنجبیل گردید.

کلیدواژه ها:

اسانس ، کود زیستی ، کیفیت. گیاه ادویه ای