جدال تاریخی - فلسفی بر مبانی حق مالکیت ؛ سوسیالیسم و لیبرالیسم

سوسیالیسم و لیبرالیسم ، به عنوان مکاتب فلسفی - سیاسی - اقتصادی ، مانند همه جریانات اجتماعی ، در طول حیات بشری به تدریج شکل گرفته و تعدیل یافته اند؛ صاحبنظران این دو نحله فکری ، در باب حق مالکیت ، مبانی ، ابعاد و قلمرو آن به سخن پرداخته و موجبات تغییر در نظم حقوقی جوامع را فراهم نمودهاند. لیبرالیسم ، پرچمدار فردگرایی و اصالت فرد، مفهوم فرد را واقعی تر و بنیادی تر و مقدم بر جامعه بشری و نهادها و ساختارهای آن تلقی می کند، همواره بر حق مالکیت افراد تکیه داشته و خواستار محدود کردن دخالت قدرت عمومی در آن می باشد. در مقابل داعیه داران سوسیالیسم به ابتنای اصالت جمع و ارزش والای جامعه در برابر فرد، بر بنیاد اصلی لیبرالها یعنی حق مالکیت خصوصی تاخته و خواستار الغا و یا تحدید این حق بنیادین بشری بودهاند. در این آموزه هدایت اقتصاد و مالکیت و برنامه ریزی برای آن برعهده دولت می باشد. با ورود دو اندیشه فکری به ساحت اسناد و قوانین جوامع داخلی و بین المللی و تحقق آن در بستر جامعه ، در عرصه های مختلف مشکلات و مسائلی حادث گردیده، بدین سان در گذر تاریخ انعطافاتی در مقام نظر و عمل داشته اند. پژوهش حاضر با بررسی مبانی حق مالکیت در دو مکتب پیش گفته سعی بر روشن سازی ابعاد موضوع در این عرصه دارد.

کلیدواژه ها:

سوسیالیسم ، لیبرالیسم ، حق مالکیت ، مکاتب فکری ، اصالت جمع ، اصالت فرد.