حق بر مقاومت : بازاندیشی در مفهوم نافرمانی مدنی و مشروعیت آن در بستر فلسفه حقوق

زمینه و هدف: نافرمانی مدنی به عنوان یکی از ابزارهای مقاومت در برابر بی عدالتی و قوانین ناعادلانه ، از دیرباز در تاریخ فلسفه و حقوق مورد بحث و بررسی قرار گرفته است . این پژوهش با هدف تحلیل مفهومی و بررسی مشروعیت نافرمانی مدنی در نظامهای حقوقی مدرن، به بررسی دیدگاههای مختلف فلسفی و حقوقی در این زمینه می پردازد. با توجه به افزایش اعتراضات اجتماعی و جنبش های مدنی در سراسر جهان، بازاندیشی در مفهوم حق بر مقاومت و ارزیابی جایگاه آن در فلسفه حقوق، امری ضروری به نظر می رسد.روشها: این مطالعه به روش توصیفی -تحلیلی انجام شده است . ابتدا به بررسی تاریخی و فلسفی نافرمانی مدنی از نظریات کلاسیک مانند جان لاک، روسو و هابز تا دیدگاههای معاصر پرداخته و سپس رابطه بین نافرمانی مدنی و عدالت اجتماعی و حقوق بشر تحلیل می شود.یافته ها: مطالعه نشان می دهد که نافرمانی مدنی همواره نقش مهمی در به چالش کشیدن نظامهای حقوقی ناعادلانه و دفاع از حقوق انسانی ایفا کرده است . در نظامهای دموکراتیک ، مشروعیت نافرمانی مدنی تا حد زیادی پذیرفته شده است ، به ویژه هنگامی که نافرمانی به دنبال اصلاح قوانین ناعادلانه باشد. از سوی دیگر، در نظام های استبدادی ، نافرمانی مدنی غالبا با سرکوب شدیدمواجه شده است ، اما همچنان به عنوان یک ابزار کلیدی برای مبارزه با بی عدالتی باقی مانده است .نتیجه گیری : این پژوهش نشان می دهد که نافرمانی مدنی ، با وجود چالش ها و محدودیت ها، می تواند به عنوان یکی از حقوق مشروع فردی در برابر قوانین ناعادلانه تلقی شود. از منظر فلسفه حقوق، نافرمانی مدنی نه تنها یک عمل قانونی یا اخلاقی ، بلکه یک حق انسانی برای مقاومت در برابر بی عدالتی است . در نتیجه ، برای حفظ عدالت اجتماعی و دفاع از حقوق بشر، نافرمانی مدنی باید در چارچوبهای قانونی مورد بازنگری و حمایت قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

حق بر مقاومت ، نافرمانی مدنی ، عدالت اجتماعی ، حقوق بشر ، فلسفه حقوق