تاملی بر مبانی و منابع موجه ساز تحدید حق در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

گفتمان حق ، به ویژه در عصر حق ها، آنچنان منزلت و اهمیتی یافته که تحدید یا تعطیل آن مستلزم اقامه دلایل موجه در نظام های حقوقی است . با این همه ، ورود به حیات جمعی امکان تزاحم حق ها با یکدیگر و نیز با نظم و مصلحت عمومی را اجتناب ناپذیر کرده است . پرسش بنیادی اما آن است که بر اساس کدام مبانی و منابع می توان جواز تعلیق حق ها را صادر کرد؟ تحقیق حاضر تحلیلی در شناخت آن مبانی و منابع موجه ساز در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است . پرسش اصلی مقاله حاضر آن است که مبانی و منابع موجه ساز تحدید حق در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران کدام اند؟ در پاسخ به پرسش مذکور در این پژوهش از نوع مطالعات بنیادی و مبتنی بر روش کیفی این نتیجه به دست آمد که نخست ، مبانی حق در رویکرد اسلامی در پارادایمی متمایز از سایر جهان بینی ها و در تعریف فقهی از آن مفهوم و در تفکیک میان مفاهیمی همچون »احکام تکلیفی و وضعی «، »احکام اعلامی و تاسیسی « و به ویژه »حق تکوینی و اعتباری « قابل رهیابی است . دوم آنکه منابع تحدید حق در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز افزون بر دو عامل »آسیب به دیگران« و »آسیب به جامعه « و البته بنیادی تر از آن ها، »تعدی از حدود الهی « است که متاثر و مبتنی بر مبانی پیش گفته پا به عرصه نظم و نظام حقوقی نهاده اند. عواملی که تفطن بر آن ها در فهم لایه های زیرین نظام حقوقی حاکم بر ایران معاصر شایسته و راهگشاست .

کلیدواژه ها:

حق ، تحدید موجه ساز ، مبانی ، منابع ، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.