پیامدهای ورود صنایع نوین به مشهد در دوره پهلوی اول (مطالعه موردی: کارخانه قند آبکوه)

آغاز سده بیستم میلادی برای کشور ایران، عصر توسعه در تمام زمینه ها به خصوص اقتصاد بود. تاسیس کارخانه ها با سرعتی مثال­زدنی منجر به تغییر فضای شهری شد و پیامدهای بسیاری به بار آورد. یکی از صنایع موردتوجه و نماد پیشرفت برای حکومت پهلوی اول (۱۳۲۰-۱۳۰۴ش)، صنعت قند و شکر بود که با تلاش های بی وقفه از انحصار روسیه خارج شد. در این میان، کارخانه قند آبکوه، به عنوان بزرگ ترین واحد صنعتی، در مشهد تاسیس شد و تاثیر بسیاری بر جغرافیای پیرامونش نهاد. هدف این پژوهش، بررسی تاریخچه اقتصادی کارخانه قند آبکوه نیست. این مقاله با استفاده از منابع سندی و کتابخانه­ای و روش تحقیق تاریخی تلاش دارد تا جایگاه این کارخانه را در امر توسعه در ۲۰ سال نخست تاسیس در شهر مشهد نشان دهد و نتایج اولیه و ثانویه تاسیس این واحد صنعتی را برشمارد. در گام نخست، کارخانه قند آبکوه با تولید حداکثری قند و شکر و محصولات جانبی، واردات قند به کشور را به شدت محدود و رونق تولید و استقلال را تضمین کرد و باعث گسترش راه سازی و ایجاد امنیت شهری شد و از سوی دیگر در بلندمدت مسئله کم آبی منطقه خراسان را تشدید نمود و سرانجام، واحد صنعتی مذکور به آلودگی هرچه بیشتر محیط زیست، دامن زد.

کلیدواژه ها:

راه سازی ، کارخانه قند آبکوه ، کم آبی ، مشهد