تحلیل تغییرات مکانی – زمانی توسعه اقامتگاه های بومگردی در ایران

زمینه و هدف: طی سال های اخیر توسعه گردشگری در مناطق غیرشهری و نواحی روستایی به عنوان یک راهبرد معیشتی سازگار با محیط اجتماعی و محیط طبیعی مورد توجه قرار گرفته است. یکی از موضوعات مهم در زمینه گردشگری روستایی میزان توسعه و استقرار اقامت­گاه های بوم­گردی به عنوان یک شاخص کلیدی و مبنایی و همچنین پراکنش فضایی محل استقرار این اقامتگاه ها می باشد. به همین سبب هدف از مطالعه حاضر شناسایی و تحلیل تغییرات مکانی و زمانی مربوط به توسعه و استقرار اقامت­گاه های بوم­گردی در پهنه فضایی کشور است.روش­ شناسی: این مطالعه از نوع پژوهش های کاربردی می باشد که در چارچوب روش شناسی کمی انجام شده است. جامعه آماری شامل اقامت­گاه های بوم­گردی کشور می باشد که در دو سطح مکانی ملی و استانی و همچنین در دو مقطع زمانی ۱۳۸۱ و ۱۴۰۱ مورد بررسی قرار گرفته است. داده های مورد نیاز از مرکز آمار ایران گردآوری شده و تحلیل داده ها با استفاده از تکنیک های تحلیل فضایی و در محیط نرم­افزار ArcMap صورت گرفته است.یافته ­ها: یافته ­های این پژوهش نشان­ دهنده افزایش قابل توجه تعداد اقامت­گاه های بوم­گردی کشور طی دور زمانی ۱۳۸۱ تا ۱۴۰۱ است. به ­طوری­که در این دوره تعداد اقامت­گاه های بوم­گردی بیش از ۵/۴ برابر افزایش یافته است. در سطح استان ها نیز صرفا سه استان دارای کاهش در تعداد اقامت­گاه های بوم­گردی بوده و سایر استان های کشور دارای افزایش در تعداد اقامت­گاه های بوم­گردی بوده اند. همچنین توزیع فضایی توسعه اقامت­گاه های بوم­گردی نشان می دهد که بیشترین توسعه و تراکم اقامت­گاه های بوم­گردی در مناطق شمالی و مرکزی کشور می باشد و کم­ترین توسعه اقامت­گاه های بوم­گردی در نیمه غربی کشور است.نتیجه ­گیری و پیشنهادها: توسعه و استقرار اقامت­گاه های بوم­گردی در پهنه فضایی کشور به صورت متوازن و متناسب با ظرفیت ها و جاذبه های گردشگری روستایی هر منطقه انجام نشده، بلکه در برخی مناطق توسعه اقامت­گاه های بوم­گردی بیش از ظرفیت ها و جاذبه های گردشگری آن بوده و در برخی مناطق این نسبت کم­تر از ظرفیت ها و جاذبه های گردشگری روستایی است. برای توسعه متوازن تر اقامت­گاه های بوم­گردی در کشور، لازم است که شیوه نامه ها و ضوابط کارآمدی تهیه و مورد استفاده قرار گیرد.نوآوری و اصالت: مطالعات انجام ­شده در ارتباط با موضوع اقامت­گاه های بوم­گردی عمدتا به صورت مطالعات موردی و به لحاظ مکانی نیز در سطح محلی انجام شده اند. اما نوآوری پژوهش حاضر از آن جهت است که نحوه استقرار و توزیع فضایی اقامت­گاه های بوم­گردی را که تاکنون به آن پرداخته نشده به صورت جامع و در پهنه فضایی کل کشور مورد واکاوی قرار داده است. نتایج این مطالعه می تواند به عنوان یک راهنما و نقشه راه برای سیاست گذاران و برنامه ریزان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اقامتگاه بومگردی ، گردشگری روستایی ، تغییرات مکانی ، تغییرات زمانی