بررسی واژه ها و اصطلاحات مربوط به نخل و نخلداری در لهجه جهرمی

واژگان یک زبان یا گویش، با نوع زندگی، جغرافیا و محیط اطراف گویشوران آن ها ارتباط دارد. شهر جهرم در جنوب غربی ایران و استان فارس قرار دارد که در گذشته، آن را به دلیل کثرت نخل و نخلستان هایش، جنگل نخل نامیده اند. به دلیل کاربردهای بسیار نخل و اجزای آن در زندگی روزمره مردم جهرم، اجزا و اصطلاحات مربوط به این درخت در این شهر نامگذاری شده اند. همچنین، نخل در تمام شاخه های فرهنگ اعم از زبان، سنن و باورهای مردم این شهر که اغلب نیز ریشه ای اسطوره ای دارند وارد شده است. در این تحقیق، ۲۰۰ واژه و اصطلاح نخل و نخلداری در جهرم به صورت اسنادی و میدانی جمع آوری و در هفت دسته تقسیم بندی شده اند: انواع نخل های محلی، اجزای نخل و حالات آن، امور مرتبط با نخلداری، ابزار ساخته شده، مشاغل مرتبط، آفات و امراض و فراورده های خوراکی. بررسی توصیفی-تحلیلی این واژه ها، بیانگر باور به انسان پنداری نخل در جهرم است. بر اساس نتایج این تحقیق، اغلب واژه ها و اصطلاحات جهرمی درباره نخل و نخلداری، فارسی کهن هستند و لغات عربی در آن ها، انگشت شمار و معدودند. این واژگان متنوع اند و ۴۵ درصد از آن ها دارای حروف فارسی « گ، پ، چ، ژ» هستند. از آنجا که این واژگان از مظاهر مهم فرهنگ عامه در جهرم هستند، واکاوی آن ها به شناختن زمینه های ذهنی و روانی مردم این شهر نیز کمک می کند.

کلیدواژه ها:

جهرم ، خرما ، گویش شناسی ، نخل ، نخلداری.