عوامل موثر بر سلامت اداری مبتنی بر سیاست‎های ابلاغی مقام معظم رهبری درزمینه سلامت اداری در بخش دولتی

مقدمه و اهداف سلامت اداری را کیفیت رفتار بدنه سیاسی و عمومی دولت درزمینه رعایت ارزش‎ها، هنجارها و قواعد تعریف کرده‎اند. دراین دیدگاه، سلامت اداری مفهومی انتزاعی است که بر تحقق اهداف سازمان برپایه ارزش‎ها تاکید می‎کند. در نظام اداری جمهوری اسلامی ایران نهادینه‎شدن ارزش‎های اسلامی یکی از مهم‎ترین عوامل ارتقای سلامت اداری و مبارزه با فساد اداری تلقی می‎شود؛ درحالی‎که تاکنون مدیران اهمیت چندانی به این مهم نداده‎اند. هدف محقق از این پژوهش در ابتدا بررسی عوامل موثر بر سلامت اداری مبتنی بر سیاست‎های ابلاغی مقام معظم رهبری درزمینه سلامت اداری است که در سال ۱۳۸۹ به قوای سه‎گانه ابلاغ شده است و در مرحله بعد، بررسی مولفه‎ها و شاخصه‎های اصلی سلامت اداری مبتنی بر سیاست‎های کلی سیاست‎های ابلاغی مقام معظم رهبری و سرانجام، برقراری ارتباط بین مولفه‎ها و شاخصه‎های سیاست‎های ابلاغی مقام معظم رهبری درزمینه سلامت اداری است، براساس اهداف مشخص‎شده سوال اصلی پژوهش، عوامل موثر بر سلامت اداری مبتنی بر سیاست‎های ابلاغی مقام معظم رهبری درزمینه سلامت اداری در بخش دولتی چگونه است؟ برای پاسخ با بهره‎گیری از شبکه مضامین براساس شاخص‎‎های استخراج‎شده شامل ۸۰ مضمون پایه، ۸ مضمون سازمان‎دهنده و مضمون فراگیر سلامت اداری می‎باشد.  روشپژوهش حاضر ازنظر هدف کاربردی و ازنظر روش توصیفی تحلیلی می‎باشد و به‎لحاظ جهت‎گیری کاربردی، ازنظر فلسفه پژوهش کیفی است و از راهبردی تحلیل مضمون استفاده می‎کند. تحلیل مضمون برخلاف دیگر روش‎ها مانند روش تحلیل پدیدارشناسی تفسیری، تئوری داده‎بنیاد، تحلیل گفتمان و تحلیل محتوا به یک چارچوب تئوریکی وابسته نیست که از قبل وجود داشته باشد و ازاین‎رو، از آن می‎توان در چارچوب‎های تئوریکی متفاوتی استفاده نمود (البته نه در همه چارچوب‎ها) و همچنین، می‎توان از آن برای امور مختلف بهره گرفت. ازآنجاکه تحلیل مضمون روش منعطفی است، پژوهشگر باید کاری را که انجام می‎دهد به‎طور شفاف و آشکار توضیح دهد و آنچه می‎گوید با آنچه انجام می‎دهد باید واقعا همخوان و منطبق باشد (عابدی جعفری و همکاران، ۱۳۹۰ ). به‎گمان براون و کلارک (۲۰۰۶)، اعتبار و کیفیت تحلیل مضمون از پاسخ‎دهی به تعدادی سوال مشخص خواهد شد .دراین پژوهش، با استفاده از مطالعات منابع و استخراج شناسه اولیه و مقایسه مکرر مضمون‎های به‎دست‎آمده در هر مرحله و بهبود و ارتقا آن  شبکه مضامین  بدست آمد که براساس شاخص‎ها مضامین  شامل ۸۰ مضمون پایه، ۸ مضمون سازمان‎دهنده و مضمون فراگیر سلامت اداری می‎باشد. یافته هابرای تعیین شاخص‎های اندازه‎گیری میزان سلامت نظام اداری باید به مدد ذهن و بررسی‎های دقیق سیاست‎های کلی نظام اداری ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری)مدظله‎العالی) اقدام شود. مجموعه سیاست‎های کلی نظام اداری شامل ۲۶ فراز است که در ابعاد مختلف،جهت‎گیری‎های راهبردی موردانتظار از برنامه‎ها و اقدامات اجزای مختلف نظام اداری را به‎صورتی شفاف اعلام کرده است) لطیفی و کمیلی‎فرد، ۱۳۹۷، ص۸۹).  تارنمای طراحی شده که بر اساس خروجی‎های جداول تحلیل مضامین تهیه شده است که نمایی کلی از مضامین پایه، مضامین سازمان‎دهنده و درنهایت مضمون فراگیر سلامت اداری را تشکیل می‎دهد. با توجه به نتایج به‎دست‎آمده از تحلیل مضمون سیاست‎های ابلاغی مقام معظم رهبری درزمینه سلامت اداری، شبکه مضامین براساس شاخص‎های استخراج‎شده شامل ۸۰ مضمون پایه، ۸ مضمون سازمان‎دهنده و مضمون فراگیر سلامت اداری می‎باشد.   بحث و نتیجه گیریسرانجام مضمون فراگیر یا متغیر ملاک این پژوهش را شکل می‎دهند که «سلامت اداری» مبتنی بر سیاست‎‎‎ های ابلاغی مقام معظم رهبری در زمینه سلامت اداری در بخش دولتی می‎باشد.دراین مطالعه بیشتر بر توسعه فرهنگ اخلاقی − اسلامی تاکید شده است؛ ولی وزن شایستگی‎های یادشده یکسان نیست و برخی از آنها پررنگ‎تر است. پژوهش حاضر نشان می دهد که یکی از مهم‎ترین عوامل پیش‎زمینه‎ای در ایجاد و تثبیت سلامت اداری در سازمان‎ها همین شاخص توسعه فرهنگ اخلاقی اسلامی است. از دیگر شاخص‎های سلامت اداری بحث حرکت به سمت دولت الکترونیک می‎باشد که این امر با اینکه چند دهه در کشور ما به‎عنوان یک دغدغه مهم مطرح شده، اما تا رسیدن به وضعیت مطلوب فاصله زیادی وجود دارد.به‎این‎ترتیب، می‎توان این‎گونه جمع‎بندی کرد که این پژوهش، موید برخی از ویژگی‎های اصلی اعتقادی، مکتبی، اخلاقی و سازمانی ذکرشده در پژوهش‎های پیشین است؛ درحالی‎که اولویت‎بندی خاصی برای آنها قائل می‎شود. اما برخی از ویژگی‎های جدید را هم دراین خصوص ارائه می‎دهد و مجموعه ویژگی‎های یادشده را تکمیل می‎کند. به‎علاوه، تمرکز ویژه‎ای بر ابلاغیه‎های مقام معظم رهبری در زمینه سلامت اداری داشته و مفاهیم جدیدی دراین خصوص نسبت به پژوهش‎های پیشین افزوده که نسبت به مطالعات قبل جدید و متفاوت است که درادامه به‎اختصار این مقایسه با تحقیقات پیشین صورت گرفته است. سپاسگزاریبا سپاس از سه وجود مقدس:آنان که ناتوان شدند تا ما به توانایی برسیم…موهایشان سپید شد تا ما روسفید شویم…و عاشقانه سوختند تا گرمابخش وجود ما و روشنگر راهمان باشند…پدرانمان، مادرانمان، استادانمان"این مقاله مستخرج از رساله دکتری دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان می‎باشد.” تضاد منافع به استحضار می‎رساند در رابطه با انتشار مقاله ارائه شده به طور کامل از اخلاق نشر، از جمله سرقت ادبی، سوء رفتار، جعل دادهها و یا ارسال و انتشار دوگانه، پرهیز نموده و منافعی تجاری در این راستا وجود ندارد و نویسندگان در قبال ارائه اثر خود وجهی دریافت ننمودهاند.

کلیدواژه ها:

سلامت اداری ، سیاست‎‎های ابلاغی ، بخش دولتی ، مقام معظم رهبری ، تحلیل مضمون