بررسی تطبیقی ویژگی­ ها، کنش ها و نمادهای اسطوره­ایی ایزدمهر در روایت های دینی و اسطوره ای و داستان های کهن ایران­ باستان و تجلی آن در نقش­ برجسته ساسانی تاق­بستان کرمانشاه

ایزدمهر و جمشید پیشدادی از قدیمی­ترین شخصیتهای اسطوره­ای، دینی اقوام آریایی هستند که قبل از مهاجرت قوم آریایی و پیش از ظهور زرتشت در باورمندی مردمان آریایی نقش ­داشته­ اند. با ظهور زرتشت و بالیدن تفکر او در سروده­ هایش گاهان به­شدت با آموزه­ های جمشیدی که بارز­ترین مشخصه آن قربانی­ گاو و نوشیدن هوم­س کرآور است مخالفت­ می­شود. دو آموزه­­ ای که در اسطوره­ های آریایی مشخصه اصلی دیانت میترا است. شباهت جمشید و میترا به اندازه­ ای بزرگ و مشخص است که پژوهشگر را وادار به این پرسش می­ نماید، آیا می­توان شخصیت میترا و جمشید را در روایت های اسطوره­ای ودینی مردمان آریایی در قالب یک نماد فرض­ کرد؟ چگونه نمادهای میترایی که در اساطیر و روایتهای کهن ایران باستان بیان شده است در نقش و نشان های تاق­بستان تجلی یافته­ است؟ مقاله پیش رو در صدد است ضمن اثبات یکی بودن دو شخصیت میترا و جمشید و آشکار کردن روابط دو گفتمان مهری و زرتشتی در صورت بندی این دو اسطوره و تاثیر آن در پیدایش اسطوره آفرینش آریایی، بر اساس رویکرد تحلیلی و توصیفی؛ ایزدمهر و جمشید پیشدادی را در قالب اندیشه­ های دینی و اسطوره­ای مورد بررسی و مطالعه و تطبیق قراردهد. بر این اساس میترا سه گونه در شخصیت جمشید متجلی­ می­ شود که هر کدام خویشکاری ویژه در جهان اسطوره آریایی را ترسیم نموده­ است. اولین تجسم میترا در ایزدی است که گاو را قربانی می­کند و آفرینش اهورایی را آغازگر است. دومین نمود ایزدمهر در تجسم جمشیدی که چون ماه می درخشد، و تابان است و جهان اهورایی را از گزند اهریمن محفوظ می­ دارد. سومین مرحله، در رستاخیز اهورایی، ایزدمیترا در قالب سوشیانت با اصلی­ ترین آموزه­ جمشید، که همان قربانی کردن گاواست، بی­ مرگی را به ارمغان می­ آورد. ایزدمهر و جمشید پیشدادی از قدیمی­ترین شخصیتهای اسطوره­ای، دینی اقوام آریایی هستند که قبل از مهاجرت قوم آریایی و پیش از ظهور زرتشت در باورمندی مردمان آریایی نقش ­داشته­ اند. با ظهور زرتشت و بالیدن تفکر او در سروده­ هایش گاهان به­شدت با آموزه­ های جمشیدی که بارز­ترین مشخصه آن قربانی­ گاو و نوشیدن هوم­س کرآور است مخالفت­ می­شود. دو آموزه­­ ای که در اسطوره­ های آریایی مشخصه اصلی دیانت میترا است. شباهت جمشید و میترا به اندازه­ ای بزرگ و مشخص است که پژوهشگر را وادار به این پرسش می­ نماید، آیا می­توان شخصیت میترا و جمشید را در روایت های اسطوره­ای ودینی مردمان آریایی در قالب یک نماد فرض­ کرد؟ چگونه نمادهای میترایی که در اساطیر و روایتهای کهن ایران باستان بیان شده است در نقش و نشان های تاق­بستان تجلی یافته­ است؟ مقاله پیش رو در صدد است ضمن اثبات یکی بودن دو شخصیت میترا و جمشید و آشکار کردن روابط دو گفتمان مهری و زرتشتی در صورت بندی این دو اسطوره و تاثیر آن در پیدایش اسطوره آفرینش آریایی، بر اساس رویکرد تحلیلی و توصیفی؛ ایزدمهر و جمشید پیشدادی را در قالب اندیشه­ های دینی و اسطوره­ای مورد بررسی و مطالعه و تطبیق قراردهد. بر این اساس میترا سه گونه در شخصیت جمشید متجلی­ می­ شود که هر کدام خویشکاری ویژه در جهان اسطوره آریایی را ترسیم نموده­ است. اولین تجسم میترا در ایزدی است که گاو را قربانی می­کند و آفرینش اهورایی را آغازگر است. دومین نمود ایزدمهر در تجسم جمشیدی که چون ماه می درخشد، و تابان است و جهان اهورایی را از گزند اهریمن محفوظ می­ دارد. سومین مرحله، در رستاخیز اهورایی، ایزدمیترا در قالب سوشیانت با اصلی­ ترین آموزه­ جمشید، که همان قربانی کردن گاواست، بی­ مرگی را به ارمغان می­ آورد.

کلیدواژه ها:

اسطوره ، نقش برجسته ، میترا ، ساسانی ، جمشید