شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر برگردشگری ورزشی سبز با توجه به بازی های بومی - محلی به روش تحلیل سلسله مراتبی در شهر بابک

مقدمه: گردشگری سبز به عنوان یکی از مباحث رو به رشد در بخش گردشگری به یک ابزار بزرگ اقتصادی برای شهرها و روستاها تبدیل شده است. درواقع شکلی از مدیریت منابع طبیعی، مجموعه ای از اقدامات آگاهانه زیست محیطی و حفاظت از تنوع زیستی تعریف شده است (گوتام و لویز ، ۲۰۱۵). گردشگری سبز بر مبنای سرمایه های طبیعی و برگرفته از فرهنگ بومی است (حسن زاده، ۱۳۹۴) و یک جزء مهم از گردشگری پایدار محسوب می شود. در این میان گردشگری ورزشی به دلیل اینکه به فرهنگی خاص مربوط نیست و همه فرهنگ ها را در برمی گیرد نقش ویژه ای را در اقتصاد جهانی برعهده گرفته و با توجه به بحث سودآوری برای کشورهای میزبان رقابت های بین المللی و جهانی، اهمیتی بیش ازپیش داراست (غفوری و همکاران، ۱۳۹۸). بازبینی و بازشناسی ریشه های فرهنگی و تربیت بدنی ورزش ایران نشان می دهد، بازی ها و سرگرمی های بومی و محلی، یکی از رایج ترین و درعین حال سودمندترین و از هر نظر اقتصادی ترین نوع گذراندن اوقات فراغت درگذشته به حساب می آمده است. یکی از انواع مختلف بازی ها که از جذابیت خاصی بین مردم برخوردار می باشد، بازی های بومی و محلی است که با آداب ورسوم مردم در ارتباط بوده و رابطه مستقیمی با خصائل نیک انسانی دارد (زیتونلی و همکاران، ۱۳۹۱). بازی هایی که بر اساس نیازهای مختلف و متنوع جامعه و به تناسب اوضاع و شرایط اقلیمی و خرده فرهنگی پدید آمدند (پاپ زن و همکاران، ۱۳۹۴).روش تحقیق: تحقیق حاضر ازنظر هدف کاربردی و ازلحاظ جمع آوری داده ها به صورت آمیخته انجام شد. جامعه آماری بخش کیفی تحقیق حاضر مدیران ورزش های بومی-محلی و مدیران گردشگری آشنا به گردشگری ورزشی بودند که به روش گلوله برفی و تا حد رسیدن به اشباع نظری تعداد ۱۲ نفر انتخاب گردیدند. همچنین جامعه آماری بخش کمی تمامی مدیران و کارکنان هیئت ورزش های بومی- محلی و اداره ورزش و جوانان (۴۰ نفر) و کارکنان ادارات میراث فرهنگی و گردشگری کرمان و شهربابک (۳۵ نفر) جمعا ۷۵ نفر بود. روش نمونه گیری در بخش کمی، از نوع کل شمار بود. در بخش کیفی تحقیق برای تجزیه وتحلیل داده ها از روش کدگذاری سیستماتیک استفاده شد. در بخش کمی از پرسشنامه محقق ساخته ۹ درجه ای توماس ال ساتی بر اساس بخش کیفی استفاده شد. با روش تحلیل محتوا به شیوه کدگذاری اشتراوس و کوربین (کدباز، انتخابی و محوری) شاخص های موثر بر گردشگری ورزشی سبز با توجه به بازی های بومی - محلی توسط نمونه آماری تحقیق پرداخته و سپس داده های حاصل به کمک مدل AHP که در بسته نرم افزاری Expert Choice برای اجرای تکنیک فرآیند تحلیل سلسله مراتبی برنامه نویسی شده، مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت.یافته ها: درنهایت با توجه به یافته های بخش کیفی ۵ عامل و ۳۲ مولفه به عنوان عوامل موثر بر گردشگری ورزشی سبز با توجه به بازی های بومی و محلی شناسایی و تدوین شدند. همچنین در بین ۳۲ شاخص شناسایی شده گردشگری ورزشی سبز با توجه به بازی های بومی – محلی، شاخص توجه به بازی های گروهی با وزن نرمالایز و نسبی ۰۰/۱ و ۰۴۴/۰، دارای بالاترین اولویت، در اولویت دوم شاخص تخصیص اتوبوس ویژه با وزن نرمالایز و نسبی ۰.۹۶۸ و ۰.۰۳۴، در اولویت سوم تنوع دربازی ها با وزن نرمالایز و نسبی ۹۶۶/۰ و ۰۳۷/۰، دارای بالاترین سطح تاثیرگذاری و عامل برگزاری نمایشگاه های تجاری با وزن نرمالایز و نسبی ۶۵۳/۰ و ۰۱۲/۰ در رتبه های بعدی قرار گرفتند. همچنین شاخص های بهبود وضعیت ایمنی محل و بودجه دولتی وزن نرمالایز و نسبی با ۷۵۶/۰ و ۰۱۲/۰ و شاخص افزایش امنیت با وزن نرمالایز و نسبی ۸۰۲/۰ و ۰۲۱/۰ دارای کمترین تاثیرگذاری بر گردشگری ورزشی سبز با توجه به بازی های بومی - محلی می باشند.نتیجه گیری: عوامل فیزیکی شامل مواردی چون حمل ونقل سبز، هتل ها و خانه های روستایی اجاره ای بود. مکان از اهمیت زیادی برای قصد گردشگری برخوردار است. یک مکان گردشگری سبز باید با دیگر اماکن گردشگری تفاوت داشته باشد و تفاوت اصلی آن در بنای اماکن، تجهیزات مورداستفاده، انرژی های مصرفی و حمل نقل و اقامتگاه های نهفته است. امروزه حمل ونقل سبز به شدت موردتوجه قرارگرفته است که استفاده از ظرفیت های بومی شهربابک در این زمینه می تواند به توسعه گردشگری ورزشی سبز بیانجامد. عوامل اقتصادی مواردی از قبیل جذب سرمایه و افزایش اشتغال را شامل می شود. پایه و اساس هر فعالیت بر تامین مالی و اثرات اقتصادی آن برمی گردد. جذب سرمایه ازهرجهتی چه مستقیم و غیرمستقیم بر اجرا و بنای مقصد گردشگری و کیفیت آن تاثیر بسیاری می گذارد، همچنین توجه به جنبه های اشتغال زایی محلی و استفاده از بومیان در کسب وکارهای فرا گرد گردشگری ورزشی در توسعه گردشگری ورزشی سبز اهمیت بسیاری دارد. عوامل ورزشی شامل تنوع در ورزش ها، تنوع دربازی ها، تطابق ورزش و طبیعت می باشد. شکی نیست که علت اصلی گردشگری ورزشی دیدن رویداد ورزشی است به همین دلیل خصوصیات کیفی رویداد ورزشی بومی و محلی نسبت به سایر ویژگی ها برای گردشگرانی که باهدف دیدن این رویداد مسافرت کرده اند از اهمیت بالاتری برخوردار است و باید بیش از سایر مولفه ها موردتوجه قرار گیرد. عوامل انگیزشی در این پژوهش مواردی از قبیل بهبود وضعیت ایمنی محل و تشویق و جوایز را شامل می شود. متاسفانه با توجه به واقع شدن کشور ما در خاورمیانه و مشکلات تروریستی، امنیت و ایمنی گردشگران به موضوعی موردبحث مبدل شده که داشتن پیش انگاره های ذهنی باعث از دست دادن پتانسیل های جذب گردشگران خارجی شده که دادن اطمینان و تعهد حفاظت بر رفتار مسئولانه گردشگران موثر می باشد. همچنین عوامل محیطی دارای مولفه های چون جاذبه های طبیعی بکر، بهداشت و سلامت بود. جاذبه های طبیعی و تاریخی یک کشور به علت ایجاد تنوع و نشاط در آنها و همچنین به وجود آوردن لحظات شاد برای آنها می توانند از عوامل جذاب برای برگزاری مسابقات در ورزشکاران جهت مسافرت به آن کشور باشد.

کلیدواژه ها:

گردشگری ورزشی سبز ، بازی های بومی محلی ، تحلیل سلسله مراتبی