نمادشناسی واژه «طیر» در قرآن با تکیه بر رویکرد «ژان شوالیه» و «جی. سی کوپر»

«طیر» در قرآن به معنای متبادر «پرنده» در موارد متعدد استعمال شده است. بررسی معانی این لفظ در آیات مربوطه با عنایت به سیاق و کلمات همنشین و آرای تفسیری بر وجود معانی دیگری افزون بر مفهوم «پرنده» در بسیاری از کاربردها دلالت می کند. این امر، برضرورت انجام پژوهش دقیق تری پیرامون معانی تلویحی«طیر» در قرآن با رویکردهای زبانشناختی صحه می گذارد. نمادشناسی از جمله روش های زبانشناختی است که به بررسی معانی ظاهری و غیرمانوس کلماتی که از آن ها به نماد تعبیر می شود، می پردازد. از آنجایی که کاربردهای قرآنی «طیر» در بررسی اولیه واجد هر دو معنای ظاهری و تلویحی هستند، می توانند از منظر دانش نمادشناسی نیز مورد واکاوی قرار گیرند. بر این اساس، پژوهش حاضر با تکیه بر رویکرد شوالیه و کوپر که پدیدآورندگان دو فرهنگنامه تخصصی نماد هستند، به بررسی رابطه نمادهای فرهنگی و آیینی مختلف«پرنده» با کاربردهای قرآنی پرداخته است. یافته های این پژوهش از وجود مشابهت زیاد میان کاربردهای قرآنی «طیر» و نمادهای آیینی_فرهنگی «پرنده» در قالب مفاهیم کلی«سرنوشت نیک یا بد»، «ارتباط با عالم بالا» و «قدسیت» حکایت می کند.

کلیدواژه ها:

قرآن ، نماد ، طیر ، شوالیه ، کوپر