بررسی ویژگی های زیستی و فلور دارویی مراتع دشتی تنگ چنار استان یزد قدم اول در راستای حفاظت از تنوع زیستی

بمنظور حفاظت از فلور دارویی و گنجینه ژنی در راستای توسعه پایدار و جلوگیری از انقراض آنها، این مطالعه با هدف بررسی فلور دارویی مراتع دشتی تنگ چنار بمنظور تعیین گونه هایی با ارزش دارویی ، شناسایی پتانسیل منطقه ، ایجاد اطلاعات پایه برای برنامه های مدیریتی مناسب جهت حفظ این رویشگاه، انجام شده است . لذا گرد آوری داده ها با استفاده از مطالعات کتابخانه ای ، اسنادی ، منابع معتبر علمی انجام شد. در بعضی مناطق با انجام عملیات صحرایی در مناطق مختلف حوزه مذکور به جمع آوری نمونه اقدام گردید. سپس نمونه ها به روش تهیه هرباریوم، خشک و پرس شده و بعد با استفاده از منابع علمی معتبر مورد شناسایی دقیق قرار گرفتند. برای کسب اطلاعات درمورد قسمتهای مورد استفاده و سایر موارد از منابع ، پرسش از عطاری ها و مردم محلی و با تجربه ، استفاده شد. دادهها با استفاده از نرم افزار EXCEL و SPSS مورد آنالیز قرار گرفت . یافته ها نشان داد که در کل ۴۸ گونه گیاهی متعلق به ۹ تیره در مراتع دشتی تنگ چنار دارای خواص دارویی می باشد. مهمترین تیره های گیاهی منطقه به ترتیب ، Asteraceae با ۸۱/۲۴%، Lamiaceae با ۲۱/۱۹%، Apiaceae با ۴۱/۱۷% و Leguminoseae با ۴۵/۱۲% بودند. ۵۵/۲۱% گیاهان دارویی شناسایی شده یک ساله و ۴۵/۷۸% چند ساله هستند. نتایج نشان داد که فرم های رویشی علفی با ۷۳/۵۸ درصد و بوته ای با ۱۲/۳۵ درصد به ترتیب بیشترین سهم فرم رویشی گیاهان دارویی منطقه را تشکیل می دهند. شکلهای زیستی کاموفیت ها با ۲۲/۳۱% و تروفیتها با ۵۱/۲۸% مهمترین شکلهای زیستی منطقه را تشکیل می دادند. بخشهای قابل استفاده گیاهان دارویی منطقه مورد مطالعه به ترتیب عبارتند از: برگ و گل ۲۱/۵۵%، میوه ۳۲/۴۲%، دانه ۰۲/۳۸، ریشه ۲۳/۲۶%، شیرابه ۲۸/۲۰%. بیشترین مواد موثره گیاهان دارویی منطقه ، اسانس با ۱۳/۵۶%، رزین با ۳۲/۳۰% و آلکالوئید ۰۵/۲۶% تشکیل می دادند. یافته ها نشان داد که گیاهان مورد مطالعه از نظر خواص درمانی دارای خواص گوناگونی هستند که مهمترین آنها عبارتند از: تقویت کننده ۳۴/۴۶%، مسکن و آرامبخش ۱۲/۳۷%، ضدعفونی کننده ۳۴/۳۱%، مدر ۱۱/۲۹%، خلط آور ۲/۲۲%، ضدتشنج ۴۶/۱۹%، ملین رفع یبوست ۱۳/۱۴%. با توجه به تنوع گونه های دارویی در منطقه تنگ چنار و پتانسیل بالای این منطقه از یک طرف و توسعه برنامه ریزی های مربوط به اشتغال زایی براساس کشت و توسعه گیاهان دارویی سازگار با شرایط اکولوژیکی منطقه ، از طرف دیگر، حفظ و پایداری این گونه ها لازم بنظر می رسد.

کلیدواژه ها:

گیاهان دارویی ، فرم زیستی ، خواص درمانی ، حفاظت