بررسی ویژگی ها و تحلیل نشانگان هراس در شخصیت پردازی کودک قهرمان قصه های مجید

ترس به عنوان گونه ای از هیجان، موجب بقای موجود زنده است و واکنشی در مقابل خطرهای احتمالی محسوب می شود. روشن است که این ترس و هراس های وهمی، بخشی از رفتارهای دوران کودکی و نوجوانی را تشکیل می دهد و به تدریج با رشد آگاهی و تکامل شخصیت از میان می رود؛ اما گاهی این واکنش های دفاعی و رفتاری در وجود انسان متمکن می شوند و موجب اختلالات رفتاری و مشکلات شخصیتی و روان نژندی در فرد می شوند.  ادبیات داستانی در این زمینه به یاری درک و فهم هرچه دقیق تر این گونه ترس آمده است تا ارتباط و پیوستگی ادبیات و روان شناسی هرچه بیشتر مشخص شود و اهمیت مطالعات بینارشته ای آشکارتر گردد. ترس مرضی و هراس وهمی به گونه ای با زندگی بسیاری از انسان ها عجین شده است که حتی در حوزه ادبیات و به ویژه ادبیات داستانی معاصر از ناخوداگاه نویسنده به متن اثر رسوخ می کند و یا در قالب رفتار و روحیات شخصیت های داستان، به شکل هراس بیمارگونه بازتاب داده می شود. جستار حاضر به بررسی گونه های مختلف هراس شخصیت در قصه های مجید، نوشته هوشنگ مرادی کرمانی پرداخته و نمونه های هراس شخصیت  به ترتیب بسامد در این اثر استخراج کرده است. نتایج حاصل از پژوهش حاکی از آن است که مرادی کرمانی توانسته است در پردازش شخصیت مجید و دیگر اشخاص داستان گونه های مختلف ترس را در خلال رفتار، گفت و گوها و باورهای آنان به خوبی نشان دهد. نگارندگان پژوهش پیش رو، پس از استخراج، مقایسه و تحلیل گونه های مختلف هراس، توانستند دوازده گونه از آن را شناسایی کنند و با شواهدی از متن کتاب، آن ها را بر مبنای بسامد به این ترتیب پیش روی خوانندگان بگذارند: مدرسه هراسی، شیئ هراسی یا آسیب هراسی، ترس از نگاه خیره، اضطراب انتظار یا پیش بینی، ترس از تاریکی، حیوان هراسی، هراس از تمسخر یا تحقیر، زشتی هراسی یا اختلال خودزشت پنداری، خون هراسی و خجالت هراسی. شواهد به دست آمده حاکی از آن است که نبود پدر و مادر و نداشتن پایگاه محکم عاطفی در زندگی مجید می تواند تا حد زیادی  سبب ایجاد این گونه از ترس ها در وجود مجید و بخشی از شخصیت یا رفتار او شده باشد.

کلیدواژه ها:

نقد ادبی ، رویکرد روان شناختی ، شخصیت پردازی کودک قهرمان ، هراس گونه های کودکی ، قصه های مجید