بررسی و تحلیل نیاز به توسعه دانشگاه ها و مراکز آموزشی و پژوهشی بهداشت محیط در ایران

زمینه و هدف: آینده پژوهی و آینده نگاری در حوزه دانش سلامت محیط زیست اهمیت ویژه ای دارد، زیرا این رشته به تربیت نیروی انسانی متخصص و متعهد می پردازد و کیفیت وکمیت نیروی انسانی مورد نیاز برای سلامت محیط را تامین می کند. با توجه به ارتباط نزدیک بهداشت­ محیط با سلامت جامعه، تربیت نیروهای متخصص در این زمینه از اهمیت بالایی برخوردار است. این مطالعه به بررسی مراکز آموزشی­ و پژوهشی در رشته­ بهداشت­ محیط از نظر وجود نیروهای متخصص و توسعه آن پرداخته است. روش پژوهش: این تحقیق به صورت توصیفی- مقطعی در سال ۹۹-۱۳۹۸ انجام شده است. ابتدا توصیفی از مناطق ده گانه آمایش آموزش عالی ارائه شده و اطلاعات مربوط به شاخص هایی مانند وجود دانشکده بهداشت، تعداد اساتید مرتبط و مراکز تحقیقاتی بررسی گردیده است. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS ۲۲ تجزیه و تحلیل شده اند و در قالب جداول و شکل ارائه گردیده است. یافته ها: نتایج نشان می دهد نسبت اعضای هیئت علمی به جمعیت در مناطق مختلف یکسان نیست. در منطقه ۸، این نسبت بسیار بیشتر از میانگین کشوری (۴/۵ نفر به ازای هریک میلیون نفر) و در مناطق ۵ و ۱۰ کمتر بوده است. همچنین، تعداد مراکز تربیت دانشجویان بهداشت­ محیط در استان های شرقی به طور غیرمنتظره ای بالا بود. مراکز پژوهشی مرتبط با سلامت محیط زیست نیز به طور مساوی در مناطق مختلف وجود نداشتند و برخی استان ها فاقد مرکز تحقیقاتی بودند. منطقه ۵ بالاترین تعداد افراد شاغل با مدرک بهداشت­ محیط را داشت، در حالی که منطقه ۷ کمترین تعداد را نشان داد. نتیجه گیری: یافته ها نشان داد توسعه آموزش باید براساس فاکتورهای مرتبط از جمله جمعیت باشد و امکانات و اولویت های بهداشت ­محیطی هریک از کلان مناطق، مبنای توسعه مراکز آموزشی- پژوهشی، پذیرش دانشجو، جذب هیئت علمی و نیروی متخصص در جهت بهره­وری هرچه بیشتر رشته مهندسی بهداشت­ محیط قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

Education ، Research ، Development ، Enviromental health ، Iran ، آموزش ، پژوهش ، توسعه ، بهداشت محیط ، ایران