تصویرشناسی هلاکوخان مغول در تاریخ جهانگشای جوینی

تصویرشناسی یکی از مهمترین روشهای نقد ادبی در ادبیات تطبیقی است. با استفاده از این روش میتوان سیما و تصویرشخصیت ها را در خلال متون ادبی بهتر و عمیق تر درک کرد. در این پژوهش، تصویر شناسی هلاکوخان مغول در تاریخجهانگشای جوینی مطرح است تا دانسته شود که این کتاب، چه تصویری از هلاکو نشان داده است. شناخت تصویر و چهرههلاکو در این اثر به ما کمک میکند تا در بستر یکی از موثقتری ن منابع تاریخی، او را بشناسیم و رفتار و اعمال و کردار او رادقیق تر دریابیم. صحبت از هلاکوخان مغول در جلد سوم این اثر آغاز میشود و از حمله به ایران و تا فتح بغداد یعنی پایانکتاب ادامه دارد. روش این پژوهش، کتابخانه ای و مبتنی بر خوانش دقیق اثر و کنکاش تصویر هلاکو است. طبق این بررسیو پژوهش به شش مورد از ابعاد شخصیتی هلاکوخان پرداخته شده است که عبارتند از هوش و ذکاوت بالای هلاکو، گرایشبه آبادانی و عمارت، رعایت حال رعایا، توجه به دانش و علما، اما ندادن به مردم در عین قتل و غارت و آخرین مورد انتقام گیریهلاکوخان است. هلاکوخان مغول هوش و ذکاوت بالایی دار د؛ هنگامی که به خبوشان میرسد به گفته جوینی، میل بهآبادکردن آن که در جریان حمله مغول نابود شده است دارد و نه تنها به عمارت خبوشان می پردازد بلکه بازار و مسجد و قناتنیز تاسیس می کند و دستور می دهد هزینه آبادسازی و عمارت و تاسیس موارد گفته شده از خزینه دولت انجام گیرد و فشاریبر رعایا وارد نشود. در ماجرای فتح قلعه لمسر، درخواست جوینی مبنی بر حفظ کتابخانه را قبول می کند و در جریان فتح بغداد،به دانشمندان و عالمان دینی امان م یدهد که نشانگر عنایت و توجه او به دانش و علمای مذهبی است. هلاک و هرچند به قصدحمله و خونریزی وارد ایران شده شده است و از خونریزترین حکام مغول به حساب میآید اما جایی که مردم امان میخواهندمی پذیرد و این مورد را میتوانیم در برخورد او با رکن الدین خورشاه ببینیم. خصلت انتقام گیری هلاکو را میتوان در برخورد باخلیفه بغداد و عدم ارسال لشکر به هلاکو دید . به طور کلی، طبق یافته های این پژوهش درمی یابیم که هلاکوخان مغول، ابعادشخصیتی دیگری نیز دارد که در تاریخ کمتر به آن پرداخته شده است.

کلیدواژه ها:

هلاکوخان مغول ، تصویرشناسی ، تاریخ جهانگشای جوینی ، مغول ، ایلخانان