اجتهاد قاضی در نظام قضایی ایران

چکیده از شرایطی که فقیهان برای عهده داری منصب قضا برشمرده اند، «اجتهاد» به معنای مصطلح آن است هر چند در مقابل، برخی نیز بر این باور نیستند. این نوشتار ضمن ترجیح قول به عدم لزوم اجتهاد، به نقد دلایل نظریه ی لزوم پرداخته، از رهگذر تبیین نظام قضایی ایران و با گذار در ادله ی شرعی، دو مطلب را در این خصوص، بنیادی و ضروری می داند: «نصب قاضی از سوی مرجع معتبر شرعی» و دیگری «دادرسی مستند به احکام و قوانین حاصل از مسیر درست استنباط»؛ در ادامه به کیفیت تضمین این دو امر در نظام قضایی فعلی پرداخته و از ایرادها و موارد نقص اجرایی نظریه ی لزوم سخن می گوییم و این که با تغییرات بسیاری که در مساله ی دادرسی و قضا رخ داده، پذیرش لوازم چنین نظری لزوم دشوار می نماید تا جایی که شاید بتوان آن را از مواردی دانست که دچار تبدل در موضوع شده که طبعا تبدل در حکم را نیز در پی خواهد داشت. ناگفته پیداست که «ملکه ی اجتهاد» در قاضی، فضیلتی انکارناپذیر در راستای اهداف نظام حقوقی اسلام و قانون اساسی بوده، قضات غیرمجتهد نیز باید با فقه و مبانی حقوق اسلام که پشتوانه ی نظام قضایی و قوانین فعلی است به خوبی آشنا باشند.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه: اجتهاد ، قاضی ، نظام قضایی ، قانون ، قاضی مجتهد