اولویت های آموزشی خود مراقبتی مبتنی بر نیاز سنجی سفیران سلامت خانوار

سابقه و هدف: خودمراقبتی به عنوان یک رویکرد اساسی در زمینه تامین، حفظ، و ارتقاء سلامت در افراد، خانواده، و جامعه شناخته شده است. ارائه ی آموزش های ضروری در زمینه ی خود مراقبتی از جمله وظایف مهم سیستم های خدمات بهداشتی اولیه به جامعه از جمله سفیران سلامت خانوار می باشد. از طرفی تعیین نیازهای آموزشی خود مراقبتی در هر جامعه باید براساس نیازسنجی آموزشی در همان جامعه باشد. لذا مطالعه ی حاضر با هدف تعیین اولویت های آموزشی خود مراقبتی با استفاده از نیازسنجی آموزشی سفیران سلامت، انجام پذیرفت. مواد و روش ها: مطالعه ی حاضر از نوع مطالعات مقطعی (توصیفی- تحلیلی)، است. جامعه مورد پژوهش شامل سفیران سلامت خانوار ساکن در استان های گلستان و مازندران بودند. معیارهای ورود شامل سفیران سلامت خانوار بودن، قرار داشتن در بازه سنی ۲۰ تا ۶۰ سال، و داوطلب بودن برای ورود به برنامه در نظر گفته شد. هم چنین معیارهای خروج نیز شامل عدم تمایل سفیر سلامت برای مشارکت در ارزیابی قرار داده شد. ابزارهای مطالعه شامل پرسشنامه دموگرافیک و پرسشنامه محقق ساخته "نیازسنجی آموزشی خود مراقبتی" برای سفیران سلامت بود. پرسشنامه ی نیازسنجی سفیران سلامت حاصل اولویت های آموزشی خود مراقبتی مبتنی بر نظرسنجی عمومی از جامعه بود، که به وسیله سفیران سلامت، امتیازدهی شد. آنالیز داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۰ انجام شد. برای آنالیز داده ها از آزمون های یو من ویتنی و کروسکال والیس استفاده گردید. یافته ها: نتایج مطالعه نشان داد میانگین سن سفیران سلامت شرکت کننده در مطالعه برابر با۹/۶۴±۳۸/۱۱ سال بود. تعداد ۹۸۷ نفر (۵۷/۸ درصد) از آن ها از سفیران سلامت استان گلستان و ۷۲۱ نفر (۴۲/۲ درصد) از آنان از سفیران سلامت استان مازندران بودند. هم چنین از نظر جنسیت شرکت کنندگان در مطالعه، ۱۴۳۹ نفر (۸۴/۳درصد) زن و ۲۶۹ نفر (۱۵/۷ درصد) مرد بودند. نیازسنجی آموزشی نشان داد ۱۰ اولویت برتر از بین موضوعات آموزش خود مراقبتی که توسط سفیران سلامت خانوارها تعیین گردید شامل استرس و اضطراب، تغذیه سالم، مهارت های زندگی، مهارت فرزندپروری، بهداشت آب، کم تحرکی، افسردگی، مشکلات اسکلتی، کمبود ویتامین ها، و سلامت دهان و دندان بودند. هم چنین نشان داده شد که بین زیرگروه های مختلف شرکت کنندگان همچون جنسیت، محل سکونت، سطح تحصیلات، شغل، و قومیت با اولویت های آموزشی خود مراقبتی در سفیران سلامت خانوار از نظر آماری تفاوت معنی دار وجود دارد(۰/۰۵>P). استنتاج: یافته های مطالعه نشان داد که موضوعات حوزه سلامت روان همچون استرس، اضطراب، و افسردگی و هم چنین موضوعات مربوط به سبک زندگی افراد نظیر تغذیه سالم، کم تحرکی، و مشکلات اسکلتی جزو اولویت های نیازسنجی شده برای آموزش جامعه تعیین گردیدند. با توجه محدودیت در منابع مالی و نیروی انسانی، ضروری است تا آموزش های خود مراقبتی بر پایه نیاز سنجی جامعه صورت گیرد؛ چرا که از یک طرف بخش مهمی از نیازهای بهداشتی جامعه پاسخ داده خواهد شد و از طرف دیگر موضوعات آموزشی که دارای اولویت هستند مورد هدف برنامه های آموزشی قرار خواهند گرفت.

کلیدواژه ها:

Self-care ، need assessment ، health ambassadors ، health priorities ، educational priorities ، خود مراقبتی ، نیاز سنجی ، سفیران سلامت ، اولویت های بهداشتی ، اولویت های آموزشی