کیفیت اسپرم تاس ماهی ایرانی (Acipenser persicus) پس از نگهداری در سرما با دی متیل سولفوکساید (DMSO)

چکیده[۱] حداکثر زمان توانایی باروری اسپرم در دمای معمولی محیط، ۵ تا ۶ ساعت بعد از استحصال آن از مولد نر است. در حالی که با روش انجماد و با استفاده از رقیق کننده ها و مواد محافظ سرمای مناسب، می توان اسپرم را به مدت چندین سال در ازت مایع نگهداری نمود. در انجماد اسپرم ماهیان خاویاری از مواد محافظ در سرمای متنوعی استفاده می شود ولی از میان آنها DMSO کاربرد بیشتری دارد. هدف از این پژوهش، بررسی اثر حفاظتی DMSO در غلظت های مختلف (۸، ۱۰، ۱۲ و ۱۵ درصد) و بررسی درصد و زمان تحرک اسپرم ها پس از انجمادزدایی می باشد. در این تحقیق اسپرم ۵ مولد نر از تاس ماهی ایرانی (قره برون) انتخاب و با استفاده از محلول رقیق کننده حاوی تریس، ساکاروز، زرده تخم مرغ و دی متیل سولفوکساید به نسبت یک به یک رقیق شد. سپس اسپرم رقیق شده در لوله های نازک پلاستیکی (پایوت) با حجم ۵/۰ میلی لیتر ذخیره و با استفاده از بخار ازت (دمای ۱۹۶- درجه سانتی گراد) در سه مرحله منجمد و در کانتینرهای ازت مایع ذخیره شد. پس از ۷ و ۷۲ روز نگهداری در ازت مایع، با استفاده از آب ۴۰ درجه سانتی گراد به مدت ۲۵ ثانیه انجمادزدایی انجام شد. سپس درصد و زمان تحرک اسپرم ها با استفاده از میکروسکوپ مورد بررسی قرار گرفت. براساس نتایج به دست آمده، درصد تحرک اسپرم ها پس از انجمادزدایی در غلظت های ۸، ۱۰، ۱۲ و ۱۵ درصد پس از ۷ روز نگهداری در ازت مایع به ترتیب معادل ۶۱/۰±۵۰/۸، ۵۷/۲±۵۴/۱۲، ۶۶/۵±۱۹ و ۱۵/۶±۳۰/۱۶ درصد به دست آمد و مدت زمان تحرک اسپرم این ماهی پس از انجمادزدایی در غلظت های ذکر شده پس از ۷ روز نگهداری به ترتیب در حد ۸۷/۲۸±۳۰/۱۸۴، ۵۴/۳۶±۳۰/۲۶۷، ۵۱/۵۰±۲۷۴ و ۸۵/۶۳±۲۱۸ ثانیه محاسبه گردید. همچنین درصد تحرک اسپرم ها پس از انجمادزدایی در غلظت های ۸، ۱۰، ۱۲ و ۱۵ درصد پس از ۷۲ روز نگهداری در ازت مایع به ترتیب معادل ۵۰/۵±۲۵/۱۴، ۶۱/۱±۵۰/۱۰، ۸۱/۱±۵۰/۷ و ۷۴/۲±۷۵/۱۳ درصد و مدت زمان تحرک اسپرم نیز پس از انجمادزدایی در غلظت های ذکر شده پس از ۷۲ روز نگهداری به ترتیب معادل ۵۰/۳۹±۰۰/۱۹۵، ۶۳/۴۳±۵۰/۱۹۴، ۳۴/۳۷±۰۰/۱۵۴ و ۳۱/۴۷±۷۰/۲۲۱ ثانیه محاسبه گردید. اگرچه اختلاف معنی دار آماری بین غلظت های انتخاب شده، از لحاظ درصد و زمان تحرک اسپرم ها پس از انجمادزدایی وجود نداشت اما DMSO به میزان ۱۲ و ۱۵ درصد دارای درصد و زمان تحرک بیشتری بوده است. همچنین نتایج به دست آمده بیانگر این مطلب است که افزایش غلظت DMSO از ۸ درصد تا ۱۵ درصد در نگهداری درازمدت اسپرم تاس ماهی ایرانی تغییری در درصد سلول های متحرک و مدت زمان تحرک رو به جلوی آنها ندارد. *- مسئول مکاتبه: maryam.ahmadi۶۰۷۵@gmail.com