بررسی فیلوژنتیک ۳ گونه از سوف ماهیان دریای خزر با استفاده از توالی یابی ژن ۱۲s rRNA میتوکندریایی

چکیده خانواده سوف ماهیان یکی از متنوع ترین خانواده های ماهیان آب شیرین محسوب می شود. تجزیه و تحلیل های سیستماتیک قبلی که جنس ها و گونه های مختلف خانواده سوف ماهیان را مورد بررسی قرار می دادند بیش تر بر پایه خصوصیات ظاهری متکی بوده اند. اما امروزه از داده های مولکولی به طور گسترده ای برای این منظور استفاده می شود. هدف از این بررسی تعیین روابط فیلوژنی و خویشاوندی ۳ گونه از سوف ماهیان دریای خزر شامل: سوف سفید (Sander lucioperca)، سوف حاجی طرخان (Perca fluviatilis) و سوف دریایی (Sander marinum) با توالی یابی ژن ۱۲s rRNAمیتوکندریایی می باشد. به این منظور، تعداد ۳ عدد نمونه بالغ از هر یک از گونه های سوف سفید و سوف حاجی طرخان از تالاب انزلی و ۳ عدد نمونه بالغ سوف دریایی از دریای خزر جمع آوری گردید. از هر ماهی حدود ۲ گرم از بافت نرم باله پشتی جدا و در الکل ۹۶ درصد نگهداری گردید. DNA ژنومی هر یک از نمونه ها استخراج و واکنش زنجیره ای پلیمراز (PCR) برای DNA نمونه های موردنظر با استفاده از یک جفت آغازگر ژن۱۲s rRNA میتوکندریایی انجام گرفت. پس از الکتروفورز، محصول PCR همراه با پرایمرهای موردنظر برای توالی یابی به شرکت ژن فناوران فرستاده شد. برای تمایز ژنتیکی و بررسی روابط فیلوژنی توالی های ژن۱۲s rRNA میتوکندریایی نمونه های ماهیان ذکر شده از نرم افزار Mega۴ استفاده گردید. نتایج این بررسی نشان داد که نمونه های سوف سفید و سوف دریایی هر دو در یک کلاستر قرار گرفته اند و فاصله تکاملی نمونه های این ۲ گونه بسیار کم است. نمونه های ماهی سوف حاجی طرخان نیز با دارا بودن فاصله ژنتیکی قدری بیش تر، بر روی کلاستر مجزایی قرار دارند. از سوی دیگر تمامی این سه گونه با فاصله تکاملی زیاد از گونه کپور معمولی قرار گرفته اند که این امر می تواند تاییدکننده وجود جد مشترک برای این ۳ گونه و به عبارت دیگر قرار داشتن آن ها در یک خانواده مشترک باشد. از این رو نتایج این بررسی نشان داد که استفاده از روش توالی یابی ژن ۱۲s rRNA روشی مناسب و قابل اعتماد در تمایز گونه های سوف ماهیان دریای خزر است.

کلیدواژه ها:

دریای خزر