بررسی تطبیقی و مقایسه ای شاهنامه های مکتب شیراز محفوظ در موزه های سنت پترزبورگ روسیه (۷۳۳ق/ ۱۳۳۳م) و توپ قاپی سرای ترکیه (۷۳۱ق/ ۱۳۳۱م)

تا به امروز آثاری از نگارگری شهر شیراز تا اواسط سده ۷ق/ ۱۳م به دست نیامده است، ولی باید به این نکته توجه کرد که آثار باقی مانده از اواسط قرن ۷ق/ ۱۳م. به بعد دارای سابقه کهن و در نتیجه تداوم و تحول هنر نگارگری این شهر در زمان های گذشته بوده است. این پژوهش دو نسخه ارزشمند باقی مانده از مکتب شیراز آل اینجو که به نام های شاهنامه ۷۳۱ق/ ۱۳۳۱م (نسخه استانبول) و شاهنامه ۷۳۳ق/ ۱۳۳۳م (نسخه سنت پترزبورگ) معروفند بررسی و تطبیق می دهد. مساله پژوهش بررسی ویژگیهای شاخص مکتب شیراز به خصوص در دوره اولیه آن است. با توجه به اعتبار نسخه های مورد مطالعه فرضیه پژوهش بر این نکته استوار است که تطبیق دو نسخه مذکور می تواند ویژگیها و مولفه های اصلی حاکم بر تصویرپردازی و آرایه سازی مکتب شیراز را آشکار سازد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و  و گردآوری اطلاعات با بهره گیری از منابع اسنادی و اینترنتی صورت گرفته است. یافته های حاصل از پژوهش نشان می دهد که تاثیرات هنر چینی در این نگاره ها به نسبت مکتب تبریز بسیار کمتر است. می توان گفت که تاثیرات الگوهای هنر ساسانی بر روی این دو نگاره کاملا مشهود و مشخص است. این الگوهای تصویری متاثر از تحولات اجتماعی و رخدادهای سیاسی شهر شیراز، بوده و تمایلات والیان آن زمان شیراز برای احیای ایران باستان (دوره ساسانی) در این امر بی تاثیر نبوده است. از طرفی در بررسی انجام گرفته مشخص شد که باوجود تفاوت های آشکار بین دو نسخه موجود، شباهت های بسیاری نیز وجود دارد که ازجمله می توان به رنگ آمیزی آزادانه و شتاب زده و تا حدی خام دستانه، وجود پیکره های انسانی به عنوان مهم ترین عامل در ترکیب بندی نگاره ها و همچنین استفاده عمده از رنگ های گرم، به خصوص قرمز و نارنجی در نگاره های در ابعاد کوچک و کادرهای افقی، استفاده از کهن الگوهای ایرانی و کمترین بهره از نقاشی چینی اشاره کرد.

کلیدواژه ها:

شاهنامه ، نگارگری ، شیراز ، آل اینجو ، استانبول ، سنت پترزبورگ