ارزیابی شایستگی های دیجیتال معلمان کشور در دوره همه گیری کرونا

پیشینه و اهداف: امروزه معلمان به مجموعه ای از صلاحیت های گسترده تر و پیچیده تر از قبل نیاز دارند. به منظور موفقیت یادگیری الکترونیکی، معلمانی که در خط مقدم  قرار دارند باید دانش فناورانه لازم و راهبردهای پداگوژیکی موثر را برای استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در کلاس درس به کار گیرند. همچنین، برای همراهی با یادگیرندگان جوان در توسعه شایستگی های دیجیتال، لازم است که در درجه اول، معلمان آن ها سواد و شایستگی دیجیتال لازم را داشته باشند. بنابراین، شایستگی دیجیتال یکی از شایستگی های کلیدی برای معلمان است. به همین دلیل، هدف پژوهش حاضر ارزیابی وضعیت شایستگی های آموزشی دیجیتال معلمان براساس چارچوب اتحادیه اروپا است.روش ها : طرح پژوهش حاضر کمی است و شرکت کنندگان در پژوهش ۱۸۲ نفر از معلمان و مدرسان سراسر کشور از ۲۰ استان و ۴۶ شهر مختلف بودند. برای ارزیابی شایستگی های آموزشی دیجیتال معلمان، کارگاه مجازی با عنوان «معلمی؛ در مسیر دیجیتال شدن» برگزار شد. مدرس بعد از معرفی و توضیح هر شایستگی، سوال مربوط به شایستگی را از طریق لینک گوگل فرم در اختیار شرکت کنندگان قرار داده تا از این طریق پرسش نامه تکمیل شود. پرسش نامه شامل ۳ شایستگی کلی و ۱۰ زیرشایستگی است. هر شایستگی دارای سه سطح تازه کار و کاوشگر، متخصص و یکپارچه کننده، و رهبر و پیشگام است. درواقع، معلم خود را در هر شایستگی براساس این سه سطح مورد ارزیابی قرار می داد.یافته ها: نتایج، نشان می دهد که وضعیت شایستگی منابع دیجیتال معلمان در زمینه مدیریت، مراقبت و به اشتراک گذاری منابع دیجیتال و تولید و تغییر منابع دیجیتال به ترتیب در سطح «تازه کار و کاوشگر» و «یکپارچه کننده و متخصص» قرار دارد. در ارتباط با شایستگی یاددهی- یادگیری به استثناء شایستگی یادگیری خودتنظیم شده که در سطح «تازه کار و کاوشگر» قرار دارد، سایر شایستگی ها در سطح «یکپارچه کننده و متخصص» قرار دارند. شایستگی «راهبردهای ارزیابی» و «مستندسازی دیجیتال» که از زیرشایستگی های ارزیابی هستند نیز در سطح «تازه کار و کاوشگر» هستند. در مورد سایر شایستگی ها، ارتباط معناداری بین سطوح مشاهده نشد. همچنین، ارتباط معناداری بین مولفه های جمعیت شناختی (شغل، سن، جنسیت، و استان) و شایستگی ها به دست نیامد.نتیجه گیری: در پژوهش حاضر، علاوه بر آشنا کردن مدرسان کشور با این چارچوب و انواع شایستگی های دیجیتال مورد نیاز آن ها در حرفه معلمی، ارزیابی شایستگی های دیجیتال شرکت کنندگان نیز مورد توجه قرار گرفت. با توجه به این که ارزیابی حین آموزش شایستگی ها انجام شد، از این جهت با اطمینان بیشتری می توان گفت که داده های به دست آمده دقیق تر بوده است. همچنین، ارزیابی شایستگی های دیجیتال معلمان براساس یک طیف یا مدل پیشرفت به ارزیابی بهتر و دقیق تر معلمان و توسعه شایستگی های دیجیتال آن ها کمک می کند. در این صورت، آموزش ها نیازمحور و به نوعی شخصی سازی شده خواهد شد. همچنین، بررسی ارتباط بین مولفه های جمعیت شناختی و وضعیت شایستگی ها، به شناخت دقیق تر وضعیت موجود مدرسان کشور می انجامد. به طور کلی، نتایج استفاده از این خودارزیابی می تواند برای تنظیم دوره های آموزشی و توانمندسازی معلمان مورد استفاده قرار گیرد و به آمادگی آموزشی معلمان کمک کند. یکی از پیشنهادات این پژوهش برای محققان آینده این است که ارزیابی سایر شایستگی های چارچوب شایستگی های دیجیتال مدرسان (DigCompEdu) مورد توجه قرار گیرد. در پژوهش حاضر، تمرکز اصلی بر شایستگی های پایه ای یعنی منابع دیجیتال، یاددهی- یادگیری، و ارزیابی بود.

کلیدواژه ها:

شایستگی دیجیتال مدرسان ، شایستگی آموزشی مدرسان ، چارچوب شایستگی دیجیتال مدرسان ، معلم مجازی ، ارزیابی