بررسی تاثیر تغییرات کاربری و پوشش اراضی بر تالاب ها با استفاده از داده های ماهواره ای (مطالعه موردی: تالاب جازموریان)

توسعه نامتوازن کاربری های مختلف در حوضه های آبخیز، بدون درنظرگرفتن سهم همه اجزا، می تواند صدمات جدی به پایداری کل حوضه آبخیز وارد نماید. توسعه اراضی کشاورزی با افزایش میزان استفاده از آب و ایجاد سد در بالادست رودخانه ها، مهم ترین تهدید تالاب ها در بسیاری از مناطق هستند. تالاب جازموریان، یکی از تالاب های فصلی در جنوب شرق ایران است. مهم ترین منبع تامین آب این تالاب رودخانه هلیل رود است. در پژوهش حاضر، برای بررسی تغییرات کاربری و پوشش اراضی تالاب جازموریان و رودخانه هلیل رود، از سری زمانی داده های ماهواره لندست برای سال های ۱۳۵۴، ۱۳۷۴، ۱۳۸۷ و ۱۴۰۱ استفاده شد. تصاویر تهیه شده به روش ترکیبی طبقه بندی و سپس نقشه کاربری و پوشش اراضی منطقه مطالعه تهیه شد. صحت نقشه های تهیه شده برای جدید ترین تصویر با تهیه ماتریس خطا، محاسبه شاخص کاپا و صحت کلی به ترتیب بیش از ۰/۸ و ۸۰ درصد محاسبه شد. بررسی نقشه های تهیه شده نشان داد، سطح اراضی زیر آب از سال ۱۳۵۴ تا ۱۳۷۴ افزایش و پس از آن سیر نزولی داشته و از ۱۱۹۵۵۲ هکتار در سال ۱۳۷۴ به ۷۲۳ هکتار در سال ۱۴۰۱ کاهش یافته اند. سطح اراضی کشاورزی از ۲۱۳۱ هکتار در سال ۱۳۵۴ به ۱۳۳۹۱۳ هکتار در سال ۱۳۸۷ افزایش یافته و در سال ۱۴۰۱ به ۱۰۵۷۹۵ هکتار کاهش یافته است. نتایج این مطالعه نشان می دهد، در این دوره با ایجاد سد در بالادست رودخانه هلیل رود ازیک طرف و توسعه اراضی کشاورزی، سطح آب تالاب کاهش پیدا کرده است؛ به طوری که در سال ۱۴۰۱ تالاب به طور کامل خشک شده است. پژوهش حاضر نشان دهنده ضرورت درنظرگرفتن اجزای مختلف یک حوضه آبخیز در برنامه ریزی توسعه ای به منظور دست یافتن به توسعه پایدار است.

کلیدواژه ها:

Jazmurian wetland ، Halil-Rood basin ، Agriculture ، Hybrid classification ، Changes detection ، تالاب جازموریان ، هلیل رود ، کشاورزی ، طبقه بندی ترکیبی ، بررسی تغییرات