بررسی نحوه تامین مالی، تدوین و ارزیابی اولین برنامه توسعه در ایران

اولین برنامه توسعه در ایران (برنامه عمرانی اول) در ۲۶ بهمن ۱۳۲۷ به تصویب مجلس شورای ملی رسید و سپس در ۱۳ تیر ۱۳۲۸ قانون اجازه اجرای موقت برنامه عمرانی اول تصویب شد. مدت اجرای این برنامه هفت سال (از مهر ۱۳۲۸ تا شهریور ۱۳۳۴) بود. قبل از تصویب اولین برنامه عمرانی و در فاصله سال های ۱۳۱۶ تا ۱۳۲۳ش بجز بخش نفت تقریبا تمام بخش های اقتصادی دارای رشد منفی و ناپایدار بود. در سال های منتهی به شروع برنامه مشکلات متعدد سیاسی داخلی و خارجی باعث شده بود که تاسیسات صنعتی و کارخانه هایی که عمدتا به پشتوانه دولت در ایران تاسیس شده بودند در آستانه تعطیلی قرار گیرند. هدف این پژوهش بررسی چگونگی تامین مالی بسترهای شکل گیری و تدوین و ارزیابی نتایج وعملکرد برنامه عمرانی اول می باشد. این پژوهش کیفی است و به شیوه تحلیل اسناد و مدارک انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد از میان منابع تامین مالی برنامه اول، درآمد نفت با ۳۷.۱ درصد (۷.۸ میلیارد ریال) و دریافت وام از بانک جهانی با ۳۱.۹ درصد (۶.۷ میلیارد ریال) اصلی ترین منابع پیش بینی شده تامین مالی (جمعا۶۹ درصد) برنامه بوده که به دلیل وقایع مهم داخلی و بین المللی این منابع مالی تحقق پیدا نکرد که منجر به توقف اجرای برنامه گردید. اما این برنامه بعنوان اولین برنامه مدون توسعه در گستره ملی ، پایه ای برای نظام برنامه ریزی توسعه در ایران شد و در طول اجرای آن ضمن تشکیل سازمان برنامه، اقداماتی هر چند محدود برای نوسازی صنایع آسیب دیده از جنگ جهانی دوم و راه اندازی صنایع جدید و بهبود وضعیت راه آهن و توسعه کشاورزی برداشته شد.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: تامین مالی ، برنامه ریزی ، توسعه ، برنامه عمرانی اول.