تحلیل نقش های مثبت دیوها در اوسنه های عامیانه خراسان بزرگ

پیش از ظهور زرتشت، ایرانیان به دو گروه از خدایان (اهوراها و دیوها) اعتقاد داشتند. انتشار آموزه های زرتشت، عامل تقدس زدایی از دیوها در ایران است. اوسنه های عامیانه، گنجینه ای بسیار مهم در شناسایی ویژگی های فرهنگی و چگونگی تکوین بسیاری از باورها و نگرش ها در جوامع اند. هدف پژوهش حاضر، پاسخ به این پرسش است که آیا اوسنه های عامیانه گردآوری شده از خراسان ایران و کشورهای همزبان افغانستان و تاجیکستان می تواند نشان دهنده سیر تحول نگرش جامعه ایرانی نسبت به دیوها باشد؟ در برخی از اوسنه های عامیانه، دیوها دارای سجایای اخلاقی هستند؛ مثلا شخصیتی قدرشناس دارند، به قهرمان داستان کمک می کنند، خوب و خوش اخلاق هستند و کارهای تخصصی انجام می دهند. در برخی از داستان های عامیانه، آدمیزاد به دیوها ظلم می کند و حتی آنان را بدون دلیل به قتل می رساند، در حالی که دیوها به کشتن آدمی رضایت نمی دهند. در بسیاری از داستان ها، تحت تاثیر اصلاحات دینی، نقش منفی به دیو نسبت داده شده، اما داستان هایی که در آن ها دیوها ایفا کننده نقش مثبت هستند، نشان از پیروزی خاطره پرستش دیوها بر آموزه های زرتشت دارد.

کلیدواژه ها:

ایران