اصلی ترین ویژگی های دستوری در لهجه یزدی

زبان یزدی از کهن ترین و غنی ترین زبان های مرکزی ایران به شمار می رود که در مقایسه با گویش معیار فارسی، غالبا از نظر ویژگی های آوایی و کاربرد واژگان بومی و تاریخی متفاوت است؛ اما در برخی موارد نیز از مختصات صرفی و نحوی برخوردار است. در این جستار به شیوه توصیفی- تحلیلی و استشهادی، به بررسی اصلی ترین قواعد و ویژگی های آوایی، صرفی و نحوی؛ مثل فرایندهای واجی، انواع فعل، زمان ها و وجوه افعال، ساختمان و اقسام اسم، انواع ضمایر شخصی و غیر شخصی، صفت ها، قیدها، حروف، وندهای تصریفی و اشتقاقی و اعداد زبان یزدی پرداخته می شود. در تجزیه و تحلیل قواعد یادشده، از روش های دستور توصیفی و منابع معتبر زبان شناسی و دستور زبان استفاده شده است. در کاربرد اقسام کلمه، علاوه بر تفاوت های ناشی از ویژگی های آوایی لهجه بومی، به لحاظ کاربرد، تعدادی از فعل ها؛ مانند آیسوندن/?isundæn/ هشتن //heštæn، خسبیدن/xosbidæn/، اسم ها و صفت ها نیز پربسامد است. در استفاده از پسوند تصغیر (اک:ok) تفاوت هایی در مقایسه لهجه یزدی با گویش معیار دیده می شود. در لهجه یزدی، غالبا عدد کسری از تکرار دو عدد اصلی به دست می آید؛ به طوری که عدد بزرگ تر، اول و عدد کوچک تر بعد از آن ذکر می شود.

کلیدواژه ها:

عناصر زبانی