مقایسه ی تطبیقی آرایه ها و نقوش کاشی های تکیه معاون الملک کرمانشاه و حمام چهارفصل اراک

تکایا و حمامها از بناهای مهم شهری در معماری دوران اسلامی محسوب می شوند. تکیه معاون الملک کرمانشاه و حمام چهارفصل اراک از بناهای قابل توجه دورهی قاجار هستند. پژوهش حاضر به مقایسه ی تطبیقی آرایه های کاشی های این دو بنا پرداخته است . این پژوهش تلاش دارد به این سوال پاسخ دهد که تزئینات کاشی کاری دو بنای قاجاری با کاربردهای مختلف دارای شباهت هستند یا نقوش کاشی قاجار متناسب با کاربرد هر بنا، ماهیتی متمایز به خود گرفته است ؟ بررسی تاثیر کاربرد در ایجاد نقوش تزئینی این دو بنای قاجار مسئله ی اصلی این پژوهش است . هدف این پژوهش بررسی اهمیت کاربرد بنا و مخاطبان در شکل گیری نقوش کاشی های دورهی قاجار با تاکید بر دو بنای فوق است . این پژوهش به شناخت استراتژی هنرمندان قاجار در نقش پردازی در کاشی کمک می کند و با توجه به اهمیت کاشی کاری سبک قاجار ضروری است . مقایسه ی دو بنای فوق، نشان می دهد که کاشی کاری بناهای قاجار با کاربردهای متنوع، هم از هنر ایران باستان و هم از نقاشی غربی متاثر شده است . به علاوه ویژگی های متمایز کننده ی نقوش این دو بنا این موارد را در بر می گیرد : نقوش تکیه ظریفتر و متراکم تر و نقوش حمام دارای ظرافت کمتر و با فضای منفی و خلا بیشتر هستند. نقوش تکیه به مراتب دارای تنوع بیشتری نسبت به نقوش حمام تصویر شده اند. همچنین پژوهش حاضر، کاشی کاری قاجار را بازتاب کننده ی فرهنگ دیالوژیسم حاکم بر آن دوره معرفی می کند . مقایسه ی نقوش این دو بنا نشان دهندهی اهمیت کارکرد بنا و باورهای مخاطبان به عنوان پارامتری مهم در شکل گیری نقوش کاشی کاری بناهای دوره ی قاجار است و به این ترتیب نتیجه گرفته است که نقش پردازی کاشی کاری قاجار در تعامل با فرهنگ و باورهای مردمی مخاطبان بنا تعریف شده است . روش تحقیق به کار رفته در این پژوهش توصیفی _ تحلیلی و حاصل مطالعه منابع کتابخانه ای و تحقیقات میدانی است .

کلیدواژه ها:

نقوش کاشی کاری ، حمام چهارفصل ، تکیه معاون الملک ، قاجار ، تعامل با مخاطب