طراحی مدل شناسایی و رتبه بندی موانع ارتقا فرهنگ سازمانی دستگاه های اجرایی با رویکرد فرآیند تحلیل سلسله مراتبی

فرهنگ سازمانی در سازمان های دولتی، همانند روحی است که در کالبد این سازمان ها دمیده می شود و هویت، عملکرد و تعاملات آنها را شکل می دهد و نقشی حیاتی در موفقیت سازمان های دولتی دارد. هدف از این مقاله واکاوی مقوله فرهنگ سازمانی در دستگاه های اجرایی می باشد. در این مقاله با مرور ادبیات و مبانی نظری فرهنگ سازمانی و جایگاه آن در نظام اداری فهرستی اولیه از مسائل حوزه فرهنگ سازمانی احصا گردید. در ادامه با مصاحبه با ۱۷ نفر از خبرگان مربوطه و با استفاده از روش تحلیل مضمون شبکه مسائل حوزه فرهنگ سازمانی نهایی گردید. با عنایت به اینکه حل این مسائل در دستگاه های اجرایی می بایست براساس اولویت بندی انجام پذیرد؛ از روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی برای اولویت بندی این مسائل استفاده کردیم. خروجی روش تحلیل مضمون به عنوان ورودی روش AHP قرار گرفته است. مدل سلسله مراتبی طراحی شده از سه سطح تشکیل شده است. در سطح اول هدف مسئله، در سطح دوم معیار های اصلی و در سطح سوم گزینه ها قرار گرفته است. نتایج حاصله حاکی از این است که معیار «موانع مرتبط با ساختار و روابط سازمانی»، «چالش های مرتبط با ماهیت فرهنگ سازمانی»، «ضعف در طراحی و اجرای مدل های توسعه فرهنگ سازمانی» به ترتیب اولویت اول تا سوم شناخته شدند. در سطح گزینه های مدل سلسله مراتبی که پائین ترین سطح مدل است، چالش های دستگاه های اجرایی در حوزه فرهنگ سازمانی قرار دارد. از میان ۱۹ چالش اصلی شناسایی شده، «تغییر فرهنگ با تغییر قدرت در لایه سیاسی» اولویت اول و «استفاده نکردن از ظرفیت های رسانه ای و افکارسنجی» اولویت دوم را به خود اختصاص داده است. «بی توجهی به نهاد خانواده و مدرسه در ساخت فرهنگ»، «عدم امکان توسعه فرهنگ سازمانی از طریق بروکراسی و تدوین ضوابط» در اولویت های بعدی قرار دارند.

کلیدواژه ها:

تئوری سازمان ، فرهنگ سازمانی ، نظام اداری ، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی ، دستگاه های اجرایی