تاثیر جدایی هرات بر حیات اقتصادی خراسان (۱۳۱۳-۱۲۷۳ق)

از جمله موضوعات مغفول در پژوهش­های معاصر، تاثیر جدایی هرات به­واسطه عهدنامه صلح پاریس (۱۲۷۳ق/ ۱۸۵۷م) بر حیات اقتصادی خراسان طی سه دهه بعد از آن محسوب می­گردد. هدف از این پژوهش با تکیه بر روش توصیفی-تحلیلی، پاسخ به این پرسش ­می­باشد که موضوعات اقتصادی متاثر از این افتراق چه بوده و چه ثمراتی را بر زندگانی مردم خراسان به دنبال داشته است؟ با وجود قلت منابع در این­ زمینه و مبتنی بر نگاهی جزئی­نگر و با رویکردی تحلیلی-تطبیقی، یافته­ها حاکی از آن است که مهم­ترین تاثیر، انسداد مسیر تجاری شرق به غرب و بالعکس بود که در پی آن شهرهای خراسان از مزایای داد و ستدهای تجاری محروم گردیدند. همچنین کاهش رونق کاروانسراها و موقعیت های شغلی حاصل از آن، تغییر کاربری زمین­های کشاورزی مبنی بر کشت تریاک و استقبال از تجارت این محصول و در نهایت رواج اجناس روسی و افزایش قیمت کالاها از جمله مسائل تاثیرگذار بر حیات اقتصادی خراسان در دوره زمانی ۱۲۷۳ق تا ۱۳۱۳ق محسوب می­گردد. در این بین نقش سیاست­گذاری­های انگلیس در راستای منافعی همچون ایجاد حریمی امن برای هند و نیز کسب درآمدهای تجاری مبنی بر انسداد گذرگاه هرات و توجه به خلیج فارس برای مبادلات، حائز اهمیت می­باشد..

کلیدواژه ها:

اقتصاد ، هرات ، خراسان ، انگلیس ، قاجار