جریان شناسی پیرنامه های خطه خراسان و قومس از قرن چهارم تا هشتم هجری قمری

مریم رجبی نیا; مریم حسینی

جریان شناسی پیرنامه های خطه خراسان و قومس از قرن چهارم تا هشتم هجری قمری

محل انتشار: فصلنامه ادبیات عرفانی، دوره: 16، شماره: 36

سال انتشار: 1403

نوع سند: مقاله ژورنالی

زبان: فارسی

مشاهده: 194

فایل این مقاله در 38 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

دریافت فایل کامل مقاله

صدور گواهی نمایه سازی
من نویسنده این مقاله هستم

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

https://civilica.com/doc/2029993

شناسه ملی سند علمی:

JR_JMLK-16-36_003

تاریخ نمایه سازی: 31 تیر 1403

چکیده مقاله:

از قرن چهارم تا هشتم هجری قمری در خطه خراسان پانزده پیرنامه به زبان فارسی و عربی تالیف یا ترجمه شده که عبارت اند از: مقامات قومسانی، مقامات خواجه عبدالله انصاری، کتاب النور، دستورالجمهور، مقامات کهن و نویافته ابوسعید، حالات و سخنان ابوسعید ابوالخیر، اسرارالتوحید، مقامات ژنده پیل، مقامات منظوم شیخ جام، رساله در اثبات بزرگی شیخ جام، ذکر قطب السالکین و ذکر شیخ ابوالحسن خرقانی و منتخب نورالعلوم، مناقب حاتمی جوینی و مرادالمریدین. در این مقاله کوشش شده تا ویژگی ها، تاثیرگذاری ها و تاثیرپذیری های مولفین و سیر تحول این آثار بررسی شود. پس از بررسی شیوه پیرنامه نویسی مولفین و بیان ویژگی‎ های آثار، مشخص شد پیرنامه های مربوط به یک پیر و به طور کلی پیرنامه های خطه خراسان وجوه اشتراک زیادی با یکدیگر دارند. برخی پیرنامه های کهن مانند مقامات قومسانی، کتاب النور یا مقامات خواجه عبدالله انصاری شیوه و ساختار منحصر به فردی دارند و دارای شباهت کمتری با پیرنامه های متاخر هستند. با توجه به وجود شباهت های فراوان پیرنامه های نگاشته ‍شده پس از اسرارالتوحید به این پیرنامه کهن احتمال بسیار وجود دارد که پیرنامه نویسان متاخر از نگاشته محمد بن منور تاثیر پذیرفته باشند. عربی گویی و شیوه نگارش عالمانه، شاعرانه و هنری مولفین آثاری چون کتاب النور، اسرارالتوحید، پیرنامه های خرقانی و مرادالمریدین در معرفی شخصیت والای پیران بیانگر وجود مخاطبان خاص و بادانش برای این آثار است و سست بودن کلام مولفین پیرنامه های احمد جام و درج کراماتی مادی با اهدافی انتقام جویانه نشان می دهد هدف این نویسندگان قدرتمندجلوه دادن شیخ احمد جام برای مخاطبان عام است.

کلیدواژه ها:

جریان شناسی ، پیرنامه ، خراسان و قومس ، قرن چهارم تا هشتم هجری قمری

نویسندگان

مریم رجبی نیا

دکترای زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا(س)،تهران، ایران.

مریم حسینی

استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :

ابن حوقل (۱۳۴۵). صوره الارض. ترجمه جعفر شعار. تهران: بنیاد ...
ابوالفتوح غیاث الدین هبهالله یوسف بن سعدالدین حمویه (۱۳۸۹). مرادالمریدین. ...
ابوالفداء (۱۳۴۹). تقویم البلدان. ترجمه عبدالمحمد آیتی. تهران: بنیاد فرهنگ ...
احمد بن الحسین بن الشیخ الخرقانی (۱۳۸۸). دستورالجمهور فی مناقب ...
اصطخری، ابواسحاق (۱۳۷۳). ممالک و مسالک. ترجمه محمد بن اسعد ...
پطروشفسکی، ایلیاپاولویچ (۱۳۵۰). اسلام در ایران. ترجمه کریم کشاورز. تهران: ...
پورجوادی، نصرالله(۱۳۸۸). «تصوف از ابتدا تا پایان قرن ششم». تاریخ ...
جامی، نورالدین عبدالرحمان (۱۳۵۵). مقامات شیخ الاسلام خواجه عبدالله انصاری ...
جمال الدین ابوروح (۱۳۸۴). حالات و سخنان ابوسعید. تصحیح محمدرضا ...
زرقانی، مهدی (۱۳۹۱). چشمانداز شعر معاصر ایران: جریانشناسی شعر معاصر ...
رادمهر، فریدالدین(۱۳۸۳). فضیل عیاض از راهزنی تا راهروی. تهران: مرکز ...
زرین کوب، عبدالحسین (۱۳۹۰). جستجو در تصوف ایران. تهران: امیرکبیر ...
سهلگی، محمد بن علی(۱۳۹۱). دفتر روشنایی. ترجمه شفیعیکدکنی. محمدرضا. تهران: ...
شفیعی کدکنی، محمدرضا(۱۳۸۵). چشیدن طعم وقت. تهران: سخن ...
شفیعی کدکنی، محمدرضا(۱۳۹۱). نوشته بر دریا. تهران: سخن. چ ششم ...
شفیعی کدکنی، محمدرضا(۱۳۹۳). «مقامات ابوعلی قومسانی». با قافله شوق (ارج ...
شفیعی کدکنی، محمدرضا (۱۳۹۳). درویش ستیهنده. تهران: سخن ...
شمس، محمدجواد(۱۳۹۴). «خراسان/ تصوف». در دائره المعارف بزرگ اسلامی. ج ...
شهاب الدین اسماعیل احمد جام نامقی (۱۳۹۱). رساله در اثبات ...
صفا، ذبیح الله (۱۳۸۵). تاریخ ادبیات درایران. ج اول. تهران ...
غزنوی، سدید الدین محمد (۱۳۴۵). مقامات ژنده پیل (احمد جام). ...
غنی، قاسم (۱۳۸۹). تاریخ تصوف در اسلام. تهران: زوار ...
لویزن، لئونارد (۱۳۸۴). میراث تصوف. ترجمه مجدالدین کیوانی. مرکز. تهران ...
کسائی، نورالله (۱۳۵۸). مدارس نظامیه و تاثیرات علمی و اجتماعی ...
کیانی، محسن (۱۳۶۹). تاریخ خانقاه در ایران. تهران: کتابخانه طهوری ...
محمد بن منور (۱۳۹۰). اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید. ...
مدنی، امیرحسین (۱۳۸۹). «شیخ احمد جام و افسانه کرامت». ادب ...
منفرد، افسانه (۱۳۸۸). «تصوف در آسیای مرزی و قفقاز». تاریخ ...
مینوی، مجتبی (۱۳۵۴). احوال و اقوال شیخ ابوالحسن خرقانی به ...
نصر، س. ح. (۱۳۸۰). «تصوف»، تاریخ ایران کمبریج از فروپاشی ...
نصیری جامی، حسن (مصحح)(۱۳۹۱). مقامات منظوم شیخ جام(ژنده پیل)، تهران: ...
Ibn Hawqal (۱۹۶۶). Surat al-Arz (“The face of the Earth”). ...
Abul-fotouh Qias al-din Yousef Ibn sa’ad Al-din Hamuyeh (۲۰۱۰). Morad ...
Abulfeda (۱۹۷۰). A sketch of the countries. Translated by Abdul ...
Ahmad Ibn Al-Hossein Ibn Al-Sheikh Al-Kharaqani (۲۰۰۹). The rule of ...
Petrushevsky ilya Pavlovich (۱۹۷۱). The Islam in Iran. Translated by ...
Pourjavadi, Nasrollah (۱۹۷۱). “Sufism from the beginning to the end ...
Jami, Nur Al-din Abdul Rahman (۱۹۷۶). The authorities of Sheikh ...
Jamal Al-din Abu ruh (۲۰۰۵). Abu Saeed’s moods and saying. ...
Zarqani, Mehdi (۲۰۱۲). The perspective of contemporary poem of Iran: ...
Radmehr, Farid al-din (۲۰۰۴). Fozayl Ay’yaz from banditry to marching. ...
Zarrinkoob, Abdulhossein (۲۰۱۱). Seeking in Iran’s Sufism. Tehran: Amir Kabir ...
Sahlgi, Muhammad Ibn Ali (۲۰۱۲). Lighting Office. Translated by Shafiei ...
Shafiei Kadkani, Muhammad Reza (۲۰۰۶). Taste of time. Tehran: Sokhan ...
Shafiei Kadkani, Muhammad Reza (۲۰۱۲). Writing on the sea. ۶th ...
Shafiei Kadkani, Muhammad Reza (۲۰۱۴). “Abu Ali Qumsani’s Authorities”. With ...
Shafiei Kadkani, Muhammad Reza (۲۰۱۴). Darvish Setihandeh. Tehran: Sokhan ...
Shams, Mohammad Javad (۲۰۱۵). “Khorasan/Sufism”. In Islamic Encyclopedia.Vol. ۲۲. Tehran: ...
Shahab Al-din Ismaeel Ahmad Jam Nameghi (۲۰۱۲). Treatise in proving ...
Safa, Zabihollah (۲۰۰۶). The history of the literature in Iran. ...
Qaznavi, Sadid Al-din Mohammad (۱۹۶۶). Zhende Pil’s (Ahmad Jam) authorities. ...
Lewisohn, Leonard (۲۰۰۵). The heritage of Sufism. Translation by Majd ...
Kiani, Mohsen (۱۹۹۰). The history of the monastery in Iran. ...
Mohammad Ibn Monawwar (۲۰۱۱). The secrets of Tawhid in sheikh ...
Madani, Amir Hossein (۲۰۱۰). “Sheikh Ahmad Jam and bounty legend”. ...
Monfared, Afsaneh (۲۰۰۹). “Sufism in border Asia and Caucasus”. The ...
Minavi, Mojtaba (۱۹۷۵). Sheikh abulhasan Kharaghani’s moods and sayings in ...
Nasr, S. H. (۲۰۰۱). “Sufism”, The Cambridge History of Iran ...
Nassiri Jami, Hassan (corrector) (۲۰۱۲). Sheikh Jam’s (zhendeh Pil) Poem ...

نمایش کامل مراجع