بررسی روند تغییرات کاربری اراضی کشاورزی در حوزه ی آبریز زاینده رود با استفاده از پلتفرم گوگل ارث انجین

سال انتشار: 1402
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 23

فایل این مقاله در 14 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_ENVJ-8-82_004

تاریخ نمایه سازی: 23 خرداد 1403

چکیده مقاله:

مقدمه: خشکسالی پدیده ای طبیعی است که تقریبا در اکثر مناطق جهان اتفاق می افتد و به علت ارتباط نزدیک با محصولات کشاورزی و منابع آب یکی از پارامترهای مهم در علوم محیطی به شمار می رود. اثرات این پدیده در مناطق خشک و نیمه خشک به علت بارندگی سالانه کمترشان، بیشتر است. در مقابل روش های سنتی، استفاده از تکنیک سنجش از دور و تصاویر ماهواره ای به عنوان یک ابزار مفید برای پایش خشکسالی کشاورزی مورد توجه قرار گرفته است. هدف این پژوهش بررسی تغییرات کاربری اراضی کشاورزی با استفاده از شاخص تفاضل نرمال شده گیاهی و تصاویر ماهواره ای است.مواد و روش ها: در این مطالعه، از تصاویر ماهواره ی لندست به منظور بررسی روند تغییرات کاربری اراضی کشاورزی در حوزه ی آبریز زاینده رود طی سال های ۱۳۶۳-۱۴۰۲ استفاده شد. برای انجام این مطالعه ابتدا از شاخص تفاضل نرمال شده گیاهی هر سال بهره گرفته شد. از آن جا که الگوهای متنوعی از کشت با تفاوت های زمانی مختلفی در طول یک سال در منطقه مورد مطالعه حضور پیدا می کند نمی توان از یک تصویر منتخب به عنوان مبنای یک سال استفاده کرد بر خلاف آن لازم است تا تصاویر مختلف برای زمان های مختلف سال مورد بررسی قرار گیرند تا مجموعه تمامی پیکسل هایی که در یک سال زراعی به زیر سطح کشت رفته­اند، شناسایی و مشخص شوند. از آنجا که انجام این فرایند بسیار زمان بر خواهد بود، از یک رویکرد ابتکاری استفاده شد. ابتدا در سامانه گوگل ارث انجین تمام تصاویر سالانه لندست به صورت سال به سال فراخوانی شدند. سپس تصاویری که دارای پوشش ابر بودند حذف شده و فیلتر حداکثر بر روی باندهای تصاویر باقیمانده اعمال شد. سپس شاخص تفاضل نرمال شده گیاهی تصاویر سالانه جدید ساخته شد و با اعمال حدود آستانه ۲/۰، اراضی کشاورزی از سایر اراضی تفکیک گردید. وسعت اراضی کشاورزی در هر سال محاسبه و مدل رگرسیون خطی برای شناسایی روند تغییرات مورد استفاده قرار گرفت. به این عبارت که وسعت اراضی کشاورزی به عنوان متغیر وابسته و زمان در مقیاس سالانه به عنوان پارامتر مستقل مورد استفاده قرار گرفت.نتایج: وسعت اراضی کشاورزی در اوایل دهه ۱۳۶۰، در حدود ۲۵ هزار هکتار بوده است که با روندی کاهشی در طول زمان در سال­های ۱۳۷۳ و ۱۳۹۳ به مقدار ۲۱۷۰۰ و ۱۵۱۸۰ هکتار رسیده و در نهایت در سال ۱۴۰۱ به کمترین مقدار خود برابر با ۱۱۲۵۰ هکتار رسیده است. این روند، کاهش ۵۵ درصد در رهاسازی اراضی کشاورزی در این مقطع زمانی را نشان می­دهد. همچنین مقدار شاخص تفاضل نرمال شده گیاهی در اراضی کشاورزی نیز به مرور زمان روند کاهشی را تجربه کرده است که بیانگر تغییر الگوی کشت به سمت کشت­ های کم ­تراکم با زیست توده کم مانند گندم است.بحث: نتایج حاصل از روند تغییرات وسعت کاربری کشاورزی در منطقه مورد مطالعه، الگوی کاهشی را نشان داد یعنی از دست­روی اراضی کشاورزی رخ داده است که این روند منطبق با الگوی کاهش سطح آب سد زاینده رود است. این پدیده را می توان مستقیما به کاهش منابع آب در منطقه نسبت داد. در دهه اخیر، حجم آب اختصاص یافته برای انجام فعالیت های کشاورزی در این منطقه به دلیل نزدیک شدن حجم آب سد زاینده­ رود به محدوده های بحرانی بسیار کاهش پیدا کرده است.

کلیدواژه ها:

تصاویر ماهواره ای ، شاخص تفاضل نرمال شده گیاهی ، کاربری اراضی ، زاینده رود

نویسندگان

پانته آ لطفی

گروه محیط زیست، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

مژگان احمدی ندوشن

مرکز تحقیقات پسماند و پساب، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • Adamides, G., Kalatzis, N., Stylianou, A., Marianos, N., Chatzipapadopoulos, F., ...
  • Al-Maimani, A.M., Al-Ismaili, A.M. and Charabi, Y., ۲۰۲۱. GIS And ...
  • Azareh, A., Rafiei Sardooi, E. and Mircholi, F., ۲۰۲۳. Analyzing ...
  • Barati, A.A., Asadi, A., Kalantari, Kh., Azadi, H. and Mamoorian, ...
  • Becker, W.R., Ló, T.B., Johann, J.A. and Mercante, E., ۲۰۲۱. ...
  • Belesova, K., Agabiirwe, C. N., Zou, M., Phalkey, R. and ...
  • Bounif, M., Bouasria, A., Rahimi, A. and El Mjiri, I., ...
  • Choudhary, K., Boori, M.S. and Kupriyanov, A., ۲۰۱۸. Spatial modelling ...
  • Emadodin, I., Reinsch, T. and Taube, F., ۲۰۱۹. Drought and ...
  • FAO., ۲۰۱۲. FAO statistical Yearbook۲۰۱۲. Rome: FAO ...
  • Gulácsi, A. and Kovács, F., ۲۰۱۵. Drought monitoring with spectral ...
  • Haeffner, M., Baggio, J. A. and Galvin, K., ۲۰۱۸. Investigating ...
  • Heim, R. J., ۲۰۰۲. A review of twentieth-century drought indices ...
  • Heydari, M.T., Rahmani, M., hazrati, M. and boueini, M.T., ۲۰۲۱. ...
  • Idrees, M.O., Omar, D.M., Babalola, A., Ahmadu, H.A., Yusuf, A. ...
  • Jones, M.W., Abatzoglou, J.T., Veraverbeke, S., Andela, N., Lasslop, G., ...
  • Kachhwala, T.S., ۱۹۸۵. Temporal monitoring of forest land for change ...
  • Kashefidust, D., ebrahimzade, I. and mosavi, M., ۲۰۲۲. 'The Assessment ...
  • Khorsandi, M., Omidi, T. and van Oel, P., ۲۰۲۳. Water-related ...
  • Lavrenko, S., Lykhovyd, P., Lavrenko, N., Ushkarenko, V. and Maksymov, ...
  • Liu, S. and Li, W., ۲۰۱۱. “The study on drought ...
  • Maulai, N. and Alinqipour, M., ۲۰۱۹. Investigating the trend of ...
  • Mohammadi, F., Omidvar, N., Houshiar Rad, A., Mehrabi, Y. and ...
  • Mohammadzadeh, S., ۲۰۲۲. Assessing the Social Capital among Farmers in ...
  • Mohmadzadeh, K. and Feizizadeh, B., ۲۰۱۷. Modeling the impacts of ...
  • Rawat, J.S. and Kumar, M., ۲۰۱۵. Monitoring land use/cover change ...
  • Rousta, I., Olafsson, H., Moniruzzaman, M., Zhang, H., Liou, Y. ...
  • Sabzghabaei, G.R., Jafarzadeh, K., Dashti, S.S., Yousefi Khanghah, S. and ...
  • Shaw, S., Khan, J. and Paswan , B., ۲۰۲۰. Spatial ...
  • Snyder, K.A., Huntington, J.L., Wehan, B.L., Morton, C.G. and Stringham, ...
  • Soffianian, A., Mokhtari, Z., Khajeuddin, J.and Ziyai, H., ۲۰۱۲. Gradient ...
  • Taheri Dehkordi, A.R., Valadanzouj, M. and Safdarinezhad, A., ۲۰۲۲. Cropland ...
  • Tucker, C.J., ۱۹۷۹. Red and photographic infrared linear combinations for ...
  • Yang, Z., Witharana, C., Hurd, J., Wang, K., Hao, R. ...
  • نمایش کامل مراجع