سن شروع مسئولیت کیفری در حقوق کیفری ایران با نگرشی یه قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲

قانون مجازات اسلامی پیشین بنا به ماده ۴۹ اطفال به طور کلی مبرا از مسئولیت کیفری بودند و برای تربیت آنان تنبیه بدنی مصلحت آمیز تجویز شده ولی در قانون مجازات اسلامی جدید دوره کودکی و نوجوانی به چهار دسته تقسیم می شوند. این چهار دوره شامل بدو تولد تا ۹ سالگی، ۹ تا ۱۲ سالگی، ۱۲ تا ۱۵ سالگی، ۱۵ تا ۱۸ سالگی است. بنا به نظرات مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه ملاک سن مرتکب در این خصوص مسئولیت و عدم مسئولیت وی زمان وقوع جرم است نه زمان رسیدگی به آن همچنین قانون گذار درماده ۹۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۹۲ برای اشخاصی که بالغ زیر ۱۸ سال هستند ومرتکب یکی از جرایم حدود یا قصاص میشوند استثنائی قائل گردیده بدین معنا شخصی که به سن مسولیت کیفری رسیده (دردختران ۹ سال تمام شمسی ودر شود مرتکب بالغ زیر ۱۸ سال در لحظه ارتکاب جرم ماهیت عمل ارتکابی را درک میکرده ایشان را طبق قوانین مندرج درباب حدود وقصاص البته بعد از رسیدن به سن ۱۸ سالگی مجازات میکنند ودر غیر اینصورت طبق مواد پسران ۱۵ سال تمام شمسی) درصورتیکه مرتکب حد یا قصاص گردند علاوه بر اینکه سن مسولیت کیفری ایشان بررسی میشود به دستور قانونگذار باید بلوغ کیفری (رشد وکمال عقلی) آن ها نیز احراز گردد و درصورتیکه مشخص شود مرتکب بالغ زیر ۱۸ سال در لحظه ارتکاب جرم ماهیت عمل ارتکابی را درک میکرده ایشان را طبق قوانین مندرج درباب حدود وقصاص البته بعد از رسیدن به سن ۱۸ سالگی مجازات میکنند ودر غیر اینصورت طبق مواد مندرج درفصل دهم قانون مجازات اسلامی (مواد ۸۸ و۸۹ حسب مورد) مجازات میشوند. همچنین درخصوص اشخاص بالغ زیر ۱۸ سال که مرتکب یک جرم قابل تعزیر میشوند نیز اگر سن آن ها بین ۹ تا ۱۵ سال باشد طبق بندهای ماده ۸۸ قانون مجازات اسلامی واگر بین ۱۵ تا ۱۸ سال باشند طبق بندهای ماده ۸۹ حسب مورد مجازات میشوند لذا در رساله حاضر بررسی ما معطوف به مسولیت کیفری اطفال ونوجوانان بزهکار بالغ زیر ۱۸ سال است وهمچنین بررسی شرط تحقق مسولیت کیفری اطفال که به سن بلوغ شرعی رسیده اند وشرایط احراز رشد آن ها درامور کیفری است.

کلیدواژه ها:

سن شروع ، مسئولیت کیفری ، حقوق کیفری ایران ، قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ ، فقه