برآورد و مقایسه میزان نفوذ و تغییرات سطحی آب در بند های تغذیه ای مناطق خشک و نیمه خشک حوزه آبخیز ندوشن استان یزد

نفوذ آب در خاک، فرآیند اولیه ورود آب از سطح خاک به داخل ناحیه غیراشباع خاک در نظر گرفته می شود. نفوذ آب به خاک جزو مهم ترین فرایندهای طبیعی است، چرا که تغذیه آبخوان ها نتیجه این فرآیند می باشد. از سوی دیگر آگاهی از میزان تغذیه و یا توانایی زمین در نفوذ دادن آب می تواند در مدیریت منابع آب مفید باشد. بدین منظور پژوهش حاضر با هدف بررسی کارایی استوانه مضاعف در خاک های آبرفتی و ریزدانه استفاده شد و از میزان تبخیر و افت سطح آب در دریاچه بندهای آبخیزداری برای بررسی کارایی روش مذکور استفاده گردید. بدین صورت که اندازه گیری میزان نوسانات سطحی آب این بندها در مدت آبگیری صورت گرفت، سپس با داده های تبخیر اصلاح شده و نفوذ از این روش محاسبه شد. پس از آن با استوانه مضاعف اندازه گیری نفوذ در هفت نقطه از هر بند به مدت ۵/۴ ساعت انجام و میانگین نفوذ در هر بند محاسبه شد. نتایج نشان داد سرعت نفوذ در آزمایش استوانه مضاعف در بندهای علویه، ندوشن و صدرآباد به ترتیب ۴۷/۰، ۳۷/۰ و ۲۸/۰ cm/hr، اما در محاسبه نفوذ از راه نوسانات سطح آب، سرعت نفوذ به ترتیب ۰۰۷۳/۰ ، ۰۰۷/۰ و ۰۰۱۵/۰ cm/hr می باشد. این بدین معنی است که نفوذپذیری از روش استوانه مضاعف حدود ۱۰۰ برابر بیشتر از روش مذکور بوده، هم چنین مقایسه ذرات رسوبی نشان می دهد در خاک هایی که ریزدانه تر هستند اختلاف نفوذ در دو روش، بیشتر خواهد شد، که معنی داری از طریق روش های آماری مورد بررسی قرار گرفته است. بنابراین برای ارزیابی نفوذ در خاک های آبرفتی و ریزدانه، آزمایش استوانه کارایی کافی را نداشته و لازم است در انتخاب روش های اندازه گیری نفوذپذیری در خاک های ریزدانه تجدید نظر شود.

کلیدواژه ها:

آبخوان ، پروژه های آبخیزداری ، تبخیر ، نفوذپذیری