تاثیر مولفه های کالبدی بر ارتقاء سلامت روان شهروندان در فضاهای شهری (نمونه مورد مطالعه: عینالی و ائل گولی شهر تبریز)

سلامت روان در دهه های اخیر یکی از عوامل اساسی در زندگی شهروندان در کشورهای توسعه یافته می باشد. توجه به این موضوع که بخش اعظمی از زمان شهروندان در فضاهای شهری سپری می شود، توجه به مولفه های کالبدی فضای شهری که منجر به ارتقا سلامت روان شهروندان شود حائز اهمیت است. بنابراین هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر مولفه های کالبدی بر مولفه های ارتقاء سلامت روان شهروندان در فضاهای شهری تبریز (عینالی و ائل گولی) است. این مطالعه از نظر هدف کاربردی است که به روش تحلیل همبستگی انجام شده است. ابتدا مولفه های پژوهش در دو دسته مولفه های سلامت روان و مولفه های کالبدی فضاهای شهری براساس مبانی علمی معتبر استخراج و سپس به منظور ارزیابی تاثیر مولفه های کالبدی بر سلامت روان پرسشنامه طراحی شد. در این مقاله جامعه آماری شهروندان شهر تبریز است که از دو فضای شهری مذکور به عنوان مهم ترین فضاهای جمعی استفاده می کنند بر این اساس طبق فرمول کوکران تعداد ۳۸۴ نفر تعیین حجم نمونه شد، که پس از سنجش روایی و پایایی (۸۷۰/۰) پرسشنامه، اقدام به تکمیل پرسشنامه ها شد و نهایتا با استفاده از آزمون ضریب همبستگی اسپیرمون در قالب نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل شد. مولفه های کالبدی فضاهای شهری شامل تنوع فضایی، انعطاف پذیری فضا، مسائل زیست محیطی، آسایش اقلیمی، امکانات محیط، حریم خصوصی، خوانایی و زیبایی بصری و مولفه های سلامت روان شامل احساس آرامش، امنیت فردی، ارزش و تصورات ذهنی، تامین نیازها، شادمانی، حس تعلق و تعاملات اجتماعی می باشد. بیشترین همبستگی به مولفه تنوع فضایی با مولفه تامین نیازها (۴۷۸/۰) و کمترین همبستگی به مولفه آسایش اقلیم با مولفه امنیت فردی (۱۰۴/۰) تعلق دارد. با توجه به یافته های مقاله حاضر، همبستگی میان بیش از ۹۰ درصد از مولفه های کالبدی و روانی به صورت قوی یا متوسط می باشد و این نتیجه نشان می دهد که مولفه های کالبدی فضاهای شهری در دو فضای شهری مذکور تاثیر بالایی بر سلامت روان شهروندان دارد.

کلیدواژه ها:

مولفه های کالبدی ، فضای شهری ، سلامت روان ، عینالی و ائل گولی شهر تبریز