بررسی جایگاه و کاربرد گویش گنابادی از منظر جامعه شناسی زبان

مقاله حاضر با هدف شناسایی موقعیت اجتماعی گویش گنابادی، از گویش­های کهن ایرانی، با بررسی تاثیر مولفه­های اجتماعی مانند سن، تحصیلات، جنسیت و شهرنشینی بر کاربرد گونه گنابادی در حوزه­های مختلف مانند خانواده، مدرسه، هنر، اماکن اداری، کوچه و خیابان، مذهب و سرگرمی انجام پذیرفت. روش، تحلیل حوزه­ای و ابزار، پرسش نامه و مصاحبه است. روش نمونه­گیری، تصادفی بود که برمبنای آن، حجم نمونه­ای متشکل از ۲۴۰ آزمودنی، از سه رده سنی به تفکیک هر گروه جنسیتی و به صورت مساوی از دو جامعه روستایی و شهری گناباد انتخاب گردید. نتایج پژوهش نشان داد که گنابادی، زبان غالب حوزه­های غیر­رسمی و به­ویژه خانواده است؛ هرچند در حوزه­های رسمی­تر مانند مدرسه و اداره، فارسی معیار، زبان غالب است. گرایش به استفاده از زبان فارسی در بین زنان بیشتر از مردان، گروه سنی جوانان بیشتر از دیگر گروه­های سنی، تحصیل­کردگان بیشتر از غیرتحصیل­کردگان، شهر­نشینان بیش از روستاییان در تمامی حوزه­هاست. پس می توان گفت که گنابادی روند تدریجی زوال را در پهنه خراسان بزرگ طی می­کند.

کلیدواژه ها:

گنابادی ، گویش در معرض خطر ، نگرش ، زوال