بررسی و مقایسه ترکیبات شیمیایی نمونه های مختلف مصطکی بازار دارویی تهران و مقایسه آن با نمونه استاندارد

سابقه و هدف گیاه مصطکی درختچه ای است که تا ۴ متر ارتفاع دارد. این گیاه در ایران نمی روید و در منطقه وسیعی از مدیترانه خصوصا یونان گسترش دارد. از شکاف های تنه درخت که به طور طبیعی یا توسط انسان ایجاد می شود، الئورزینی به صورت قطراتی خوشبو خارج و در معرض هوا سفت می شود که به نام ماستیک یا مصطکی مشهور است. از نظر شیمیایی مصطکی یک اولئورزین و مخلوطی از اسانس و ترکیبات رزینی است. میزان اسانس آن حدود ۲ درصد و مهم ترین مواد اسانسی آن شامل آلفا و بتا پینن، میرسن و کاریوفیلن است. مصطکی از قدیم در مصر باستان جهت مومیایی مردگان استفاده می شده است. این محصول در یونان به عنوان نگه دارنده و خوشبوکننده دهان استفاده می شود و هنوز به عنوان عطر و طعم دهنده مشروبات الکلی و جویدنی مورد استفاده قرار می گیرد. در طب سنتی برای درمان سردرد، سرگیجه، سرفه و خلط خونی کاربرد دارد. به هضم، افزایش اشتها و کاهش نفخ کمک می کند. جویدن یا مالیدن پودر آن بر روی دندان جهت استحکام دندان، لثه، تسکین درد، خوشبویی و کاهش رطوبات زبان و مغز و تقویت معده به کار می رود. مطالعات آزمایشگاهی و بالینی متعدد اثر مصطکی بر درمان زخم های گوارشی و مهار رشد هلیکوباکتر پیلوری، اثرات آنتی اکسیدان و ضد التهاب را اثبات کرده اند. همچنین مصطکی در کاهش چربی خون موثر بوده و بر سیستم قلبی عروقی اثرات محافظتی دارد. مطالعات اخیر اثر ضد سرطان آن را نیز اثبات کرده اند. نتیجه گیری در مجموع تفاوت قابل توجهی در نوع و میزان ترکیبات نمونه های مورد مطالعه با نمونه استاندارد دیده شد که نشان دهنده قابل اعتماد نبودن ترکیباتی است که در حال حاضر به عنوان مصطکی در بازار دارویی به فروش می رسند. نظارت دقیق بر منابع واردات این ترکیبات و کیفیت آن ها ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

مصطکی ، اسانس ، آنالیز ، سقز