بررسی طنز از دیدگاه عبید زاکانی و حافظ شیرازی

قرن هشتم هجری زمان ظهور دو تن از چهره های شعر کلاسیک فارسی یعنی خواجه حافظ شیرازی و عبید زاکانی است.دوران حیات این دو شاعر و نویسنده ی طنزپرداز بزرگ . از تاریک ترین و مشوش ترین ادوار تاریخ ایران است و محیط زندگانی آن ها نیز عرصه اضطراب ها سیاسی انحطاط در همه زمینه های اجتماعی فرهنگی اخلاقی و حتی دینی است. این شرایط بر افکار و اندیشه های حافظ و عبید زاکانی اثر فراوان داشته، در آثار ان ها بازتاب و نمود فراوان یافته است. با توجه به اینکه این دو اندیشمند، در یک شرایط همگون و در یک محدوده زمانی و مکانی زیسته اند. بین آن ها همگونی های فکری فراوانی وجود دارده بنابراین این پژوهش با موضوع بررسی همگونی های فکری حافظ و عبید زاکانی صورت گرفته است.یکی از این اشتراکات استفاده از طنز در بیان انتقادات اجتماعی بوده است. در این پژوهش نخست تکنیک های طنز آفرینی در شاعر مذکور بررسی شده است، چون تضاد شخصیت ، بزرگنمایی، کوچک نمایی، کنایه، جناس، هم آوایی استفاده کرده اند. سپس به بررسی مسائلی چون انحرافات اخلاقی- سیاسی اجتماعی-اخلاقی و ... پرداخته ایم. طنز های دو شاعر مذکور بیشتر حول محور تبدیل ضد ارزش ها به ارزش ها می گردد. که توسط شخصیت های برجسته- جامعه در پوشش دینداری و دانشورزی به ریا و فریب عوام پرداخته اند. در این پژوهش دیوان حافظ و کلیات عبید، مطالعه شده و اندیشه های همانند آن دو بررسی می گردد. در عصر عبید شاعران درد آشنای مردم دوست حق پرست بزرگی چون حافظ بوده اند و به زبان شعرحدیث غم و اندوه خود را باز گفته اند که عبید هم در این عرصه و به همان سبک متین و با وقار هم آواز و دمساز آنان بو ده است. بیت من بیت نیست، اقلیمیست هزل من هزل نیست تعلیمیست

کلیدواژه ها:

حافظ ، عبید زاکانی ، طنز پرداز