تجربیات جهانی در زمینه تقویت نظام مراقبت های اولیه سلامت در مقابله با شرایط بحرانی: مروری نظام مند بر مطالعات و ارائه یک الگو برای ایران

زمینه و هدف: در طول دو دهه گذشته چندین مورد اپیدمی منطقه ‎ای و جهانی رخ داده است. بر اساس تجربیات جهانی، نظام های سلامت در خط مقدم مقابله با این شرایط قرار دارند که همین امر موجب افزایش تاکید بر تقویت نظام مراقبت های اولیه سلامت باهدف پیشگیری و مقابله اثربخش با این رخدادهای نامطلوب شده است. هدف این مطالعه مرور نظام مند مطالعات علمی و همچنین گزارش های منتشرشده در زمینه تقویت مراقبت های اولیه سلامت برای مقابله با شرایط بحرانی و ارائه یک الگو برای ایران است. روش ها: در ابتدا جستجوی مطالعات منتشرشده در پایگاه های داده PubMed، Scopus، Web of Science و ProQuest در بازه زمانی ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۱ باهدف شناسایی مطالعات مرتبط و با کلیدواژه های مناسب انجام شد. در گام دوم باهدف افزایش جامعیت نتایج پژوهش اسناد و گزارش های منتشرشده توسط سازمان های بین المللی یا وزارت های بهداشت کشورهای مختلف نیز بررسی گردیدند. کیفیت مقالات با استفاده از چک لیست STROBE بررسی گردید. یافته ها: درمجموع ۹ مطالعه و ۵ گزارش مرتبط با تقویت مراقبت های اولیه سلامت برای مقابله با شرایط بحرانی واجد شرایط ورود به مطالعه بودند. اطلاعات گردآوری شده در چهار گروه دسته بندی شدند: الف) تقویت ظرفیت های نظام سلامت؛ ب) افزایش مشارکت جامعه در نظام سلامت و تقویت اعتماد آن ها به بخش سلامت؛ پ) تضمین دسترسی به خدمات سلامت؛ و ت) افزایش توانمندی کارکنان سلامت در مواجهه با بحران ها. بر اساس شواهد به دست آمده تقویت نظام مراقبت های اولیه سلامت مستلزم بهبود این چهار مورد می باشد.  نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش حاضر نظام مراقبت های اولیه سلامت می تواند نقش موثرتری در مقابله با شرایط اضطراری مختلف داشته باشد. تدوین برنامه های اقدام ملی با مشارکت طیف گسترده ای از ذی نفعان و بازیگران مختلف یکی از مهم ترین اقدامات جهت تحقق این هدف می باشد. همچنین، می بایست تاکید ویژه ای بر تقویت ارتباط میان نظام سلامت و جامعه صورت گیرد. زمینه و هدف: در طول دو دهه گذشته چندین مورد اپیدمی منطقه ‎ای و جهانی رخ داده است. بر اساس تجربیات جهانی، نظام های سلامت در خط مقدم مقابله با این شرایط قرار دارند که همین امر موجب افزایش تاکید بر تقویت نظام مراقبت های اولیه سلامت باهدف پیشگیری و مقابله اثربخش با این رخدادهای نامطلوب شده است. هدف این مطالعه مرور نظام مند مطالعات علمی و همچنین گزارش های منتشرشده در زمینه تقویت مراقبت های اولیه سلامت برای مقابله با شرایط بحرانی و ارائه یک الگو برای ایران است. روش ها: در ابتدا جستجوی مطالعات منتشرشده در پایگاه های داده PubMed، Scopus، Web of Science و ProQuest در بازه زمانی ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۱ باهدف شناسایی مطالعات مرتبط و با کلیدواژه های مناسب انجام شد. در گام دوم باهدف افزایش جامعیت نتایج پژوهش اسناد و گزارش های منتشرشده توسط سازمان های بین المللی یا وزارت های بهداشت کشورهای مختلف نیز بررسی گردیدند. کیفیت مقالات با استفاده از چک لیست STROBE بررسی گردید. یافته ها: درمجموع ۹ مطالعه و ۵ گزارش مرتبط با تقویت مراقبت های اولیه سلامت برای مقابله با شرایط بحرانی واجد شرایط ورود به مطالعه بودند. اطلاعات گردآوری شده در چهار گروه دسته بندی شدند: الف) تقویت ظرفیت های نظام سلامت؛ ب) افزایش مشارکت جامعه در نظام سلامت و تقویت اعتماد آن ها به بخش سلامت؛ پ) تضمین دسترسی به خدمات سلامت؛ و ت) افزایش توانمندی کارکنان سلامت در مواجهه با بحران ها. بر اساس شواهد به دست آمده تقویت نظام مراقبت های اولیه سلامت مستلزم بهبود این چهار مورد می باشد.  نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش حاضر نظام مراقبت های اولیه سلامت می تواند نقش موثرتری در مقابله با شرایط اضطراری مختلف داشته باشد. تدوین برنامه های اقدام ملی با مشارکت طیف گسترده ای از ذی نفعان و بازیگران مختلف یکی از مهم ترین اقدامات جهت تحقق این هدف می باشد. همچنین، می بایست تاکید ویژه ای بر تقویت ارتباط میان نظام سلامت و جامعه صورت گیرد.

کلیدواژه ها:

primary health care ، Public health ، health policymaking ، crisis ، Systematic review   ، مراقبت های اولیه سلامت ، بهداشت عمومی ، سیاست گزاری سلامت ، بحران ، مرور نظام مند