عوامل ودلایل ازدواج زودرس دختران نوجوان سیستان وبلوچستان

مفهوم ازدواج زودهنگام ازدواج به معنی «با هم جفتشدن » و «جفت گرفتن » است (۱)در عربی برای آن ، واژه نکاح » به کار میرود که در اصطلاح فقهی به معنی ، همسرگرفتن مرد یا زن است که به سبب عقد ازدواج همراه با شرایط آن تحقق می یابد (۲)در قرآن کریم از آن به پیمان محکم یاد شده است ، آنجا که خداوند در سوره نساء، آیه ۲۱ میفرماید:» و چگونه آن مال را پس میگیرید، درحالی که هر یک از شما از دیگری کام گرفته اید و همسرانتان از شما (هنگام ازدواج ، برای پرداخت مهریه ) پیمان محکم گرفته اند«از این رو پیمان زناشویی محکمترین قرارداد اجتماعی است که میتوان آن را ناشی از دوستی شدید و رحمت متقابل بین زن و شوهر دانست ، البته مطابق نظر فقیهان شرط ازدواج دختر، رسیدن به سن بلوغ است (۳) در اصطلاح حقوقی »ازدواج « عبارت است از یک رابطه حقوقی که به وسیله عقد بین مرد و زن حاصل میگردد و به آنها حق میدهد که از یکدیگرتمتع جنسی ببرند(۴)در اصطلاح حقوق بشر، ازدواج کودک بدین معنی است که زوجین یا یکی از آنها، کودک بوده و ازدواجی تحت قوانین مدنی ، مذهبی و یا عرفی با ثبت یا بدون ثبت رسمی ، صورت بگیرد. از دیگرسو با عنایت به تعریف ماده «یک » کنوانسیون حقوق کودک که به طفل زیر ۱۸ سال کودک اطلاق میشود، ازدواج قبل از سن ۱۸ سالگی ، ازدواج زودهنگام نامیده میشود، زیرا دختر قبل از ۱۸ سال به لحاظ فیزیکی ، فیزیولوژیکی و روانی آمادگی پذیرش مسوولیت ازدواج و بچه دار شدن ندارد و نیز برای پسر، پذیرش مسوولیت زندگی و تامین آن دشوار است (۵-۶) بدین سان ، ازدواج زودهنگام ازدواجی است که قبل از فراهم شدن شرایط ازدواج از قبیل بلوغ ، توانایی جسمانی و رشد لازم اتفاق میافتد و طرفین عقد نکاح یا یکی از آنان ، به علت فقدان رشد کافی ،آمادگی جسمی و یا روحی را برای این امر مهم ندارندازدواج گرچه یک نیاز ضروری انسانی است اما به اعتقاد روانشناسان اگر به هنگام اتفاق نیافتد، فرصت تجربه های شیرین دوران کودکی و نیز رشد و تکامل را سلب می کند و سبب آسیب های روانی واجتماعی متعددی می شوددختران خردسالی که عروس می شوند و پسران نوجوانی که هنوز هم پشت لب شان سبز نشده و لباس دامادی بر تن می کنند این حکایت تعداد بی شماری از کودکان سیستان وبلوچستانی است . آمار بالای ازدواج کودکانی که پیش از رسیدن به بلوغ فکری و ذهنی ازدواج میکنند از گستردگی این پدیده در ایران حکایت دارد. سن ازدواج در ایران بر مبنای »بلوغ جنسی« تعیین شده در حالی که به گفته کارشناسان، بلوغ جنسی تنها بخشی از ابعاد بلوغ کامل انسان است. رشد، آگاهی، آموزش و آزادی در انتخاب، اساسیترین و انسانیترین شروط برای تشکیل خانواده است براساس قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران، سن قانونی ازدواج ۱۵ سال تمام برای دختران و ۱۸ سال برای پسران تعیین شده البتهدر ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی راهی برای ازدواج پیش از موعد نیز پیشبینی شده به گونهای که بر اساس این ماده قانونی عقد نکاحدختر قبل از رسیدن به ۱۳ سال تمام شمسی و پسر قبل از رسیدن به ۱۵ سال تمام شمسی تنها با اجازه ولی قانونی و به شرطرعایت مصلحت با تشخیص دادگاه صالح بلامانع است، این قانون موجب شده تا بسیاری از کودکان زیر سن قانونی درسیستانوبلوچستان به دلایل مختلفی از جمله حفظ آبرو، فقر و اعتیاد والدین خود مجبور به ازدواج با افرادی بسیار بزرگتر از خود میشوند.