بررسی آرایه های تزئینی و کاربردی اسب در نگارههای شاهنامه بایسنقری و طهماسبی

شاهنامه های بایسنقری و طهماسبی ، در نگارگری ایرانی و مکاتب هرات و تبریز صفوی جزو برترین شاهنامه های مصور ایرانی اند که هرقدر در زمینه های مختلف آن پژوهش و بررسی صورت گیرد باز نکات بی شماری در آن نهفته است که قابل پژوهش برای علاقمندان و پژوهشگران است . هدف پژوهش پیش رو مطالعه و بررسی آرایه های تزئینی و کاربردی اسب در ۱۶ نگاره از شاهنامه های بایسنقری و طهماسبی و زیبایی شناختی آن در نگارههای دو شاهنامه است تا با بررسی و تطبیق این نگارهها به قدرت بالای تصاویر و هماهنگی آن با محتوای کلام پی برده شود و در جهت احیای هویت فرهنگ ایرانی _ اسلامی در آثار هنری مورد استفاده قرار گیرد. بر این اساس این سوالات مطرح است ؛ ۱-تصویرگری آرایه های تزئینی و کاربردی اسب در دو شاهنامه بایسنقری و طهماسبی از چه مولفه هایی تبعیت می کند؟ ۲- آرایه های زینتی و کاربردی اسب در دو شاهنامه بایسنقری و طهماسبی با چه نقوشی تزئین شده اند؟. روش تحقیق در مقاله حاضر به شیوه توصیفی - تحلیلی و گردآوری دادهها به روش اسنادی است .نتایج تحقیق حاکی از آن است در نگارههای شاهنامه بایسنقری اسب ها اغلب بدون ساز و برگ جنگی بوده و رنگ های غالب بکار رفته در آنها مشکی ، سبز و نارنجی است . در تزئین این ادوات به ترتیب از نقوش گیاهی و حیوانی استفاده شده است . نتایج به دست آمده در نگارههای شاهنامه طهماسبی نشان می دهد؛ تصویر اسب در نگارههای رزمی ، اغلب با ساز و برگ جنگی همراه است . ادوات و زیورآلات اسب در این نگارهها بیشتر به رنگ های طلایی ، سرمه ای ، سبز و آبی است . تزئین ادوات اسب در این نگارهها از تنوع بیشتری نسبت به شاهنامه بایسنقری برخوردار بوده و به ترتیب به انواع نقوش اسلیمی ، حیوانی ، هندسی و گیاهی آراسته شدهاند. نقوش تزئینی به کار رفته در نگارههای شاهنامه طهماسبی تقریبا سه برابر نقوش نگارههای شاهنامه بایسنقری است .

کلیدواژه ها:

ادوات تزئینی و کاربردی اسب ، شاهنامه بایسنقری ، شاهنامه طهماسبی ، مکتب هرات ، مکتب تبریز دوم ، نگارگری