اثربخش سازی سیاست های جمعیتی در چارچوب مدل های: گذار جمعیتی، اقتصاد خانوار و اندازه گیری تعیین کننده های بلافصل فرزندآوری در ایران

مدل ها و نظریه های جمعیت شناختی متعددی در سطح خرد و کلان به تبیین تحولات جمعیتی پرداخته اند. در این مقاله تلاش گردید نسبت بین چارچوب هر یک از این مدل ها و نظریه ها با سیاست ها و قوانین ملی مرتبط با جمعیت با بهره گیری از شواهد آماری مورد بررسی قرار گیرد. این بررسی ها نشان داد در چارچوب مدل گذار جمعیتی: پیشگیری از رشد صفر یا منفی جمعیت و حفظ ساختار سنی جوانی جمعیت؛ در چارچوب مدل های اقتصادی فرزندآوری: مقرون به صرفه نمودن هزینه های فرزندآوری؛ در چارچوب مدل تعیین کننده های بلافصل فرزندآوری: معکوس نمودن اثر شاخص های بازدارنده فرزندآوری و کاهش اثر سقط غیرقانونی جنین؛ و در چارچوب مدل عوامل فرهنگی: تبیین، ترویج، فرهنگ سازی و اصلاح نگرش ها نسبت به جایگاه و ارزش فرزندآوری و همچنین آگاهی بخشی، مشاوره و آموزش های تخصصی به خانواده ها در زمینه فرزندآوری و فرزندپروری مورد توجه قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت بوده که موجب گردیده در این قانون، ۲۹ ماده به اقدامات حمایتی و تشویقی نسبت به فرزندآوری، ۱۶ ماده به ترویج، فرهنگ سازی، مشاوره و آموزش های تخصصی و ۱۷ ماده به اقدامات اصلاحی و سلبی (مانند پیشگیری از سقط غیرقانونی جنین) در این حوزه اختصاص یابد. در ستاد ملی جمعیت نیز می توان راهبردهای اجرایی ای نظیر «فراهم نمودن زمینه حمایت از طرح ها و برنامه های ارتقاء دهنده ی نشاط و شادابی خانواده ها در فضای عمومی کشور»، «تعامل چهره به چهره و محله محور در ارائه مشاوره ها و آموزش های عمومی لازم به خانواده ها»، «اجرای اقدامات تشویقی و اعطای مشوق ها حتی الامکان در داخل محله های سکونت خانواده های مشمول به ویژه در مساجد» و نظایر آن را در دستور کار قرار داد.

کلیدواژه ها:

سیاست های جمعیتی ، جوانی جمعیت ، حمایت از خانواده ، فرزندآوری ، نظریه های جمعیت شناختی