امکان سنجی فقهی و حقوقی اعطای حق تعویض به خریدار کالای معیوب با رویکردی به دیدگاه های امام خمینی(س)

حق تعویض کالای معیوب، حقی است که به خریدار داده می شود تا فروشنده را ملزم نماید کالای معیب را با نوع سالم آن، جایگزین نماید. در این مقاله، ضمن بیان تعریف حق تعویض و تمیز آن از حق استرداد و تعمیر کالای معیوب، مزایا و مبانی حق تعویض، قلمرو و جایگاه آن در فقه و حقوق با تاکید بر دیدگاه های امام خمینی مورد مطالعه قرار گرفته است. در این نوشتار نشان داده خواهد شد که پذیرش حق تعویض علاوه بر جلب رضایت مشتری، موجب تسهیل و تسریع دستیابی خریدار به کالای سالم و کاهش هزینه ها می گردد. از طرفی حق تعویض با تکیه بر ماده ۱۰ ق.م از طریق انعقاد گارانتی، شرط ضمن عقد یا تبدیل تعهد حتی در عین معین قابل دسترسی است. در فقه اسلامی نیز این حق، در کالای کلی معیب، پذیرفته شده گرچه در عین معین مثلی نیز با تکیه بر اصل اجباری بودن، در فرض امکان تعویض، قابل دفاع به نظر می رسد. با این اوصاف اختیار قاضی در صدور حکم الزام به تعویض کالا به موجب ماده ۳ قانون مسولیت مدنی، رویه تجاری، سیره عقلا و لزوم برقراری تعادل اقتصادی قراردادی، وجود حق تعویض را بیش از پیش، تقویت می نماید.

کلیدواژه ها:

حق تعویض ، عین کلی ، کالای معیب ، مصرف کننده ، فقه امامیه ، حقوق ایران