تبلیغات فریبنده کالا در فضای مجازی و جرم انگاری آن در نظام کیفری ایران

تبلیغات تجاری به عنوان یکی از عناصر مهم در هر راهبرد کسب و کار، از طریق ارائه ی اطلاعات و معرفی کالاها و خدمات،سبب افزایش رقابت در بازار می شوند. تبلیغات مزبور به واسطه ی انتقال اطلاعات ناظر بر محصولات، کارکردی حیاتی درمنتفع نمودن هر دو گروه تولیدکنندگان و مصرف کنندگان دارند. از همین رو است که تصور یک اقتصاد سرمایه داریمدرن بدون تبلیغات تجاری دشوار است. با وجود این، برخی از تبلیغات تجاری با ارائه ی اطلاعات گمراه کننده و خلافواقع و یا استفاده از علایم تجاری گمراه کننده، مصرف کننده را دچار اشتباه کرده و مسولیت هایی در برابر ایشان و گاهرقبا، که معمولا دارندگان حقوق مالکیت فکری هستند، به وجود می آورند. برابر قانون تجارت الکترونیکی تامین کنندگانموظفند ضوابطی را در امر تبلیغ رعایت کنند که تخلف از آن، جرم علیه قواعد تبلیغ است. مواد ۵۰ تا ۵۵ و ماده۷۰ رکن قانونی این جرایم است. از حیث رکن مادی، رفتار فیزیکی شامل تبلیغات فریب دهنده، به خطر انداختنسلامتی افراد، عدم ارائه اطلاعات کامل، تبلیغ با هویت مجهول و ارسال تبلیغات ناخواسته است. مرتکب جرم،تامین کننده و بزه دیده جرم، مصرف کننده است که تعاریف ویژه خود را دارند. این جرایم مقید به نتیجه خاصینیست و شرط اصلی آن، وقوع رفتارهای مادی در بستر تجارت الکترونیکی است. از حیث رکن معنوی، با توجه بهعدم تصریح قانونی و اصل عمدی بودن جرایم، رفتارهای غیرعمدی قابل مجازات نیستند. چون مجازات ماده ۷۰قانون تجارت الکترونیکی تعزیر درجه پنج است، کاربست بعضی از ساز و کارهای ارفاقی قانون مجازات اسلامی نسبتبه جرایم کوچک، در مورد این جرایم امکان ندارد. تحقیق حاضر با روش تحلیلی- توصیفی به تبیین مفهوم تبلیغات تجاری گمراه کننده و مسئولیت ناشی از جرایم آن در حقوق ایران نسبت به این موضوع می پردازد . نتایج پژوهش حاضر،حاکی از آن است که بنا بر قانون مجازات اسلامی و قانون جرایم رایانه ای، تهدید، ایجاد هراس برای اخاذی مالی و یاکام جویی های غیراخلاقی در موبایل و یا شبکه های اجتماعی تلگرام، وایبر، واتساپ و ... قابل پیگیری حقوقی است بنابراینعرصه های نوین معمولا از لحاظ قانونمندی با چالش ها و نواقص بیشتری رو به رو هستند. حقوق تجارت الکترونیکییکی از این عرصه هاست؛ مضافا اینکه دارای ابعاد و موضوعات متنوعی است که باید از لحاظ قانونی مطمح نظر قرارگیرند، همچنین گسترش اینترنت و افزایش استفاده از آن در میان کاربران، ایده استفاده از محیط اینترنت را به عنوانابزاری تبلیغاتی در اذهان ایجاد کرد و بالطبع برای جلوگیری از سوء استفاده های احتمالی و حمایت از کاربران به عنوانمخاطب این تبلیغات وضع قوانینی که تبلیغات در حیطه ی تجارت الکترونیکی را قاعده مند نمایند ضروری است.

کلیدواژه ها:

تجارت الکترونیکی ، تبلیغات اینترنتی ، بازاریابی اینترنتی ، قواعد تبلیغ ، جرم رایانه ای