من او: بازی رمزگان در چرخه ایدئولوژی

من او پرفروش ترین رمان رضا امیرخانی است که تاکنون از منظری نشانه شناختی مورد بررسی قرار نگرفته است. در این مقاله کوشیده ایم با بهره گیری از نظریه رمزگان رولان بارت در کتاب اس/زد به بررسی این رمان را بپردازیم. برای این کار با استفاده از روش گزیده خوانی، واحدهای خوانش برگزیده ای از متن را تحلیل و رمزگان های حاصله را به کمک آرای پی یر ماشری و تری ایگلتون از منظری ایدئولوژیک تفسیر کردیم. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد که تاکید بر مفاهیم «مطلق اندیشی»، «علم ستیزی»، «تقدیرگرایی » و «اصالت باوری» و بازتولید و تقویت این مفاهیم در سرتاسر رمان، تمهیدی است که نویسنده با استفاده از آن بر ستیزه های اجتماعی و منازعات طبقاتی سرپوش می گذارد. به تعبیر دیگر، امیرخانی با «مطلق انگاری» صدای مخالف را ناشنیده می گیرد و با «علم ستیزی» و «تقدیرگرایی» علت واقعیت های عینی را به امور انتزاعی حواله می دهد و با تلقی «اصالت تهرانی» به مثابه ارزش، راه را برای به کرسی نشاندن باورها و عقاید قهرمان داستانش هموار می کند. اما، نویسنده برای رسیدن به این هدف دچار تناقضاتی شده و تلاش او برای برطرف کردن این تناقضات، تنها بر شکاف ها و تعارضات متن افزوده است.

کلیدواژه ها:

رضا امیرخانی ، من او ، رمزگان های بارت ، ایدئولوژی