تحلیل سفرنامه «خسی در میقات» جلال آل احمد از منظر ژئوپوئتیک

ژئوپوئتیک رویکرد جدیدی است به فضا (مکان) در ادبیات که «کنت وایت»؛ نویسنده، شاعر، فیلسوف و گردشگر اسکاتلندی در دهه ۹۰ میلادی مطرح کرد. این رویکرد نقدی به فضا در ادبیات بر خلاف نظریه «بوطیقای فضا»ی «گاستون باشلار» و «نقد جغرافیایی» «وستفال»، علاوه بر توجه ویژه به مکان ها و توصیف آنها، به رابطه عمیق انسان و زمین و همچنین احساسات و عواطفی که از رابطه این دو به وجود می آید و تفکر انتقادی نویسنده به مکان ها، می-پردازد. این پژوهش به روش تحلیل محتوا، با توجه به نقش مهمی که سفرنامه ها به مکان می دهند از یک سو، و فضای معنوی حاکم بر سرزمین وحی که منجر به انفعالات روحی و فکری جلال آل احمد داشته است از سوی دیگر، به تطبیق مولفه های نظریه ژئوپوئتیک بر سفرنامه «خسی در میقات» پرداخته است. نتایج بدست آمده از این پژوهش حاکی از آن است که سفرنامه ها بویژه آنهایی که سرزمین های مقدس را توصیف کرده اند، بستر مناسبی برای این رویکرد نقدی به شمار می روند. نویسنده در «خسی در میقات» بر خلاف مقصود پیشین، تحت تاثیر فضای معنوی آن قرار می گیرد و در پایان سفر به شناخت بهتری از خود و جهان پیرامون خود می رسد و با تفکر انتقادی و بیان شاعرانه خویش به خوبی فضاهای موجود را توصیف کرده است.

کلیدواژه ها:

جلال آل احمد ، خسی در میقات ، مکان ، ژئوپوئتیک ، کنت وایت