مطالعه انواع مسئولیت مدنی در اسباب عرضی

برای تحقق مسئولیت مدنی لازم است که سه رکن ضرر، فعل زیانبار و رابطه سببیت فراهم شود. در بحث رابطه ی سببیت میان فعل زیانبار و ضرر وارده، گاهی این رابطه، فقط بین یک سبب و خسارت برقرار است که این، ساده ترین صورت یک دعوی مسئولیت مدنی است. اما اگر اسباب متعددی در ایجاد زیان دخالت داشته باشند، بحثی که در اینجا مطرح می گردد، اجتماع اسباب است که در حقوق موضوعه تحت عنوان تعدد اسباب و در فقه تحت عنوان تزاحم موجبات ضمان نامیده می شود. تعدد اسباب ممکن است طولی، اجمالی و عرضی باشد، که اولی و دومی، از بحث خارج و سومی موضوع بحث می باشد. هرگاه اسباب متعدد به طور مساوی و در عرض هم اثر کنند، بحث اجتماع عرضی اسباب مطرح می شود. حال سوالی که مطرح می شود این است که در فرض تعدد اسباب عرضی، مسئولیت بر عهده کدام سبب است؟ و اگر چند سبب مسئول باشند، مسئولیت چگونه بین اسباب متعدد تقسیم می شود؟ در این موارد اختلاف نظر وجود دارد و نظریات متفاوتی من جمله، نظریه تساوی، تقصیر، تضامن و نظریه به نسبت تاثیر ارائه شده است. در این پژوهش ضمن بررسی مصادیق تعدد اسباب عرضی، به چگونگی توزیع خسارت در تعدد اسباب عرضی نیز پرداخته می شود و با طرح نظریات ارائه شده از سوی فقها و حقوقدانان، مبانی نظری و آثار عملی حاصل از تضارب آرای فقها و حقوقدانان به صورت تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت معیار تساوی مسئولیت به عنوان قاعده عمومی، مورد قبول واقع شده است، مگر میزان مداخله یا تاثیر عمل هر یک متفاوت باشد که مسئولیت به نسبت تاثیر رفتار هر یک از اسباب تقسیم می شود.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی ، رابطه سببیت ، اسباب عرضی ، اسباب متعدد